Diyarbakır'da bulundu! 1500 yıllık...

İlçeye 13 kilometre uzaklıktaki Demirölçek Mahallesi yakınlarında  bulunan, Romaİmparatorluğu döneminde "askeri yerleşim" olarak kullanılan  Zerzevan Kalesi'nde Kültür veTurizm Bakanlığı, Diyarbakır Müzesi, Diyarbakır  Valiliği, Çınar Kaymakamlığı ve Dicle Üniversitesinin katkılarıyla 2014 yılında  başlayan kazı sürüyor.

 
60 dönümlük alan üzerinde 12-15 metre yüksekliğinde ve bin 200 metre  uzunluğunda sur kalıntısı, 21 metre yüksekliğinde gözetleme ve savunma kulesi,  kilise, yönetim binası, konutlar, tahıl ve silah depoları, yeraltı ibadethanesi,  sığınaklar, kaya mezarları, su kanalları ile 54 su sarnıcı bulunan kale tarihe  ışık tutuyor.

Kazı çalışmalarını inceleyen Çınar Kaymakamı İsmail Şanlı AA  muhabirine yaptığı açıklamada, Zerzevan Kalesi'nin bin 500 yıllık olduğunu  belirterek, buranın keşfedilmemiş yönlerinin bulunabileceğini ifade etti.

Kazıda son olarak yeraltı sığınağı bulunduğunu bildiren Şanlı, kalenin  çok bakir bir çalışma sahasında yer aldığını kaydetti.

 Şanlı, buradaki kazıların 3 yıldır sürdüğünü söyleyerek, "Kalede çok  önemli bir yeraltı sığınağının bulunması bölgedeki keşiflerin ipuçlarını  gösteriyor. Güneydoğu, terör olaylarıyla gündeme gelse de turistik, arkeolojik ve  ekonomik yatırımlar artarak devam ediyor. 3 yıldır devam eden kazılarda 100 kişi  çalışıyor. Kazı çalışması önümüzdeki yıllarda da devam edecektir." diye konuştu.

Askeri yerleşim olarak kullanılmış

Dicle Üniversitesi (DÜ) Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr.  Aytaç Coşkun da Zerzevan Kalesi'nin Roma döneminde askeri yerleşim olarak  kullanıldığını ifade etti.

Çoşkun, bu yıl yapılan çalışmalarda yaklaşık 400 kişinin  barınabileceği bir yeraltı sığınağı bulduklarını bildirdi.

 Sığınağın savaş zamanlarında askerlerin yanında sivil halkın da  korunma amaçlı kalabilmesi için inşa edilmiş olabileceğini aktaran Coşkun,  şunları kaydetti:

"Bulunan sığınağın 24 metresi kazıldı. Yüksekliği 2.5 metre ve 6  havalandırma boşluğu ortaya çıktı. 2 bölümden oluşan sığınakta kazı devam ediyor.   Binlerce kişinin çok rahatlıkla barınabileceği bir sığınaktır. Bölgenin hem  mimarisi hem de tarihi açısından oldukça önemli bir yerleşim birimini kazıyoruz.  Bu yıl yaptığımız kazı çalışmalarında Roma dönemine ait bin 500 yıllık yeraltı  sığınağı ortaya çıkardık."

 Sığınağın tavanının yaklaşık 1 metre ana kayadan oluştuğunu ifade eden  Coşkun, "Sığınağın sütunlarla desteklendiğini görüyoruz. Hem sağlam hem de  insanların rahatlıkla barınabileceği bir alan inşaa etmişler. Savaş dönemlerinde  binlerce insanın geçici olarak bu sığınakta barındığını düşünmekteyiz." dedi.

 Zerzevan Kalesi

 Askeri yerleşim antik yol güzergahında, 124 metre yükseklikteki  kayalık bir tepenin üzerine kurulan Zerzevan Kalesi, Amida ile Dara arasında  stratejik bir noktada yer alıyor. Yerleşim konumu itibariyle bütün vadiye hakim,  antik ticaret yolu üzerinde, geniş bir alanı kontrol altında tutan, stratejik bir  Roma sınır garnizonu olan kale aynı zamanda Roma-Sasani arasındaki büyük  mücadelelere de sahne oldu.

 Roma'daki ismi "Samachi" olan yerleşimin ilk inşa edildiği dönem kesin  olmamakla birlikte devam eden kazılar ile kesin sonuçlara ulaşılacak. Yerleşimin  surları ve yapıları Anastasios I (M.S. 491-518) ve Justinianos I (M.S. 527-565)  dönemlerinde onarılarak, bazıları ise yeniden inşa edilerek mevcut son haline  getirildi.

M.S. 639'da İslam orduları tarafından bölgenin fethine kadar yerleşim  kullanıldı ve önemini sürdürdü. Zerzevan Kalesi'nde yapılacak uzun süreli kazı  çalışmaları ile bölgenin Roma dönemine ışık tutulacak.

Restorasyon projeleri, çevre düzenlemeleri ile de alanın  ziyaretçilerin gezebileceği bir örenyeri haline getirilerek Diyarbakır ve bölge  turizmine katkı sağlaması amaçlanıyor.