Depremzedeler halen travma yaşıyor

17 bin insanın yaşamını yitirdiği 17 Ağustos deprem felaketinin üzerinden 20 yıl geçse de, yakınlarını kaybedenlerin yaşadığı travmanın izleri tamamen silinmiş değil. İstanbul Bilgi Üniversitesi Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Yüksek Lisans Program Koordinatörü Prof. Dr. Tamer Aker, 17 Ağustos sonrası 3 yıl boyunca yıkım yaşayan bölgelerde çalışma yapan uzmanlardan. 17 Ağustos felaketinin 20. yılında, hem depremzedelerin, hem olası büyük deprem korkusunu taşıyanların ruhsal durumunu yorumlayan Prof. Dr. Aker, depremzedelerin yüzde 1'inin halen deprem travması yaşadığını söylüyor.

En zor grup

Enkaz yığınlarının aylarca şehirlerde kalmasının korkuları sürekli olarak tetiklediğini ve en büyük ruhsal sıkıntıyı yakınları kaybolan insanların yaşadığını belirten Prof.Dr.Aker; "Yakınları kaybolan kişilerin zaman içerisinde yakınları ölenlerden bile daha fazla acı çektiğini gördük. Bir yanda hüzün ve umutsuzluk, bir yanda her şeye rağmen umut. Deprem bölgesinde psikolojik destekte en çok zorlandığımız grup kayıp yakınları oldu" diyor. Prof. Dr. Aker'in şöyle devam ediyor:

"Gölcüklü 3 çocuk sahibi ebeveynlerin yaşadıkları çok çarpıcıydı. Anne ve baba, 17 Ağustos'tan önce büyük bir heyecanla ev almış. Ailenin 2 çocuğu ise İngiltere'de eğitim görüyor. Depremden 2 gün önce, tüm aile yeni alınan evde buluşuyor. Depremde 3 çocuk hayatını kaybediyor. Anne ve baba, depremzedeler arasında gördüğüm en ağır travmayı yaşıyordu. Travmanın yıkıcı etkisine karşı çok mücadele ettik. Yaşanan böylesi bir acıya rağmen hayata tutundular. Bir terapi seansında birlikte aşure yaparak, yedik. Aşure ölen çocukların en sevdiği tatlıydı. Anne, 13-14 yıldır aşure yapmamıştı. Yıllar sonra aşure yapmak bile aileye iyi gelmişti. 3 evladını kaybeden ebeveynlerin eskisi gibi mutlu olmasını bekleyemeyiz. İnsanların her şeye rağmen hayata tutunmaları, yaşamlarını devam ettirmeleri çok önemli.

'Hastalıklar arttı'

Çadırkentlerde kalanların yüzde 45'i ciddi psikolojik sorun yaşıyordu. Depresyon, travma sonrası stres bozukluğu, kaygı-korku bozukluklarının yüksek orandaydı. Yıllar geçtikçe bu oran azaldı. Çadırkentlerde depremin 5'inci yılında ruhsal travma yaşayanların oranı yüzde 5-10 arasına geriledi. 17 Ağustos'un 10'uncu yıldönümünde psikolojisi düzelmeyen hasta sayısını yüzde 3 çıktı. Bu oran günümüzde yüzde 1'e gerilemiş durumda. Migren, kas iskelet sistemi hastalıkları, cilt hastalıkları, bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı enfeksiyonlar, ülser, kalp-damar sorunlarında yüzde 10-15'lik artış oldu. Özellikle enkaz altında kalan ancak kendisi sağ kurtulup yakını enkaz altında ölen insanların tedavileri daha uzun sürdü.

Bir annenin depremden sonra oğlu kayıptı. Kadıncağız, bir süre sonra oğlunun İstanbul'daki kimsesizler mezarlığında olduğunu öğrendi. Oğlunu aile kabristanına defnetmesi bile az da olsa teselli olmuştu. 17 Ağustos depreminde hazırlıksızdık. Ancak deprem kulağımıza küpe oldu. Artık ne yapmamız gerektiğini biliyoruz."

'Deneyimler aktarılmalı'

İstanbul Bilgi Üniversitesi Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Yüksek Lisans Programı ve Travma ve Afet Ruh Sağlığı Çalışmaları Derneği (TARDE) geçen nisanda düzenlenen, "Türkiye'nin Depreminde 20. Yıl: Bellek, Yapılanma, Gelecek" başlıklı çalıştayın sonuçlarını rapor olarak yayınlandı. Raporda özetle şu görüşlere yer verildi: "Bu sarsıcı afetin toplumsal hafızada yeterince yer edememesi önemlidir. Bu deneyimler gelecek kuşaklara aktarılmalıdır."