Bursa'nın en eski köyü hangisi? Tarihi yüzyıllar öncesine uzanıyor

SILANUR KARA KAYA/ BURSADA BUGÜN

Uludağ'ın eteklerinde yer alan Cumalıkızık, yalnızca tarihi evleriyle değil, Osmanlı dönemindeki kuruluş ve yerleşim düzeni açısından taşıdığı önemle de dikkat çekiyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Kültür Portalı'nda köyün, Osmanlıların Bursa'da ilk yerleştikleri bölgelerden biri olduğu belirtiliyor.

Cumalıkızık'ın tarihi ne kadar eski?

Cumalıkızık'ın hikâyesi Osmanlı Beyliği'nin Bursa çevresindeki hakimiyet dönemine, yani 14. yüzyılın başlarına kadar uzanıyor. UNESCO'ya göre Bursa ve Cumalıkızık, Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş sürecinde erken 14. yüzyılda ortaya çıkan kent ve kırsal yerleşim sistemini birlikte temsil ediyor.

Cumalıkızık'ın bir vakıf köyü olarak kurulması da yerleşimin tarihsel önemini artırıyor. UNESCO, köyün Orhan Gazi Külliyesi'ne gelir sağlamak amacıyla vakfedilmiş bir yerleşim olduğunu belirtiyor.

Köyün adı nereden geliyor?

Cumalıkızık isminin de köyün tarihindeki yerleşim düzeniyle bağlantılı olduğu aktarılıyor.

Kültür Portalı'ndaki bilgilere göre Uludağ'ın kuzeyindeki eteklerde ve vadiler arasında bulunan köylere "Kızık" adı veriliyordu. Bu köylerin birbirinden ayrılması amacıyla farklı isimler kullanılırken, topluca gidilerek cuma namazının kılındığı köy Cumalıkızık olarak adlandırıldı.

Osmanlı evleri hâlâ ayakta

Cumalıkızık'ın en dikkat çekici özelliklerinden biri, tarihi konut dokusunun önemli bölümünü koruması. Kültür Portalı'na göre köyde toplam 270 ev bulunurken bunların 180'i halen kullanılıyor; bazı yapılarda ise koruma ve restorasyon çalışmaları yürütülüyor.

Dar sokaklar, taş döşemeler, cumbalı evler ve geleneksel mimari, köyün geçmişten bugüne taşıdığı karakteristik görüntünün temel unsurlarını oluşturuyor.

UNESCO Dünya Mirası listesinde

Cumalıkızık'ın tarihi önemi uluslararası alanda da tescillenmiş durumda. Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu adıyla hazırlanan alan, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. UNESCO, Cumalıkızık'ı Bursa'daki tarihi kırsal sistemin en iyi korunmuş vakıf köyü olarak nitelendiriyor.

Bu özelliğiyle Cumalıkızık, Bursa'nın yalnızca turistik noktalarından biri değil, aynı zamanda Osmanlı'nın erken dönem yerleşim anlayışını günümüzde görme imkânı sunan önemli bir kültürel miras alanı olarak öne çıkıyor.

Bursa'nın geçmişine açılan kapı

Bugün Cumalıkızık'ın sokaklarında yürüyen ziyaretçiler, modern şehir hayatından kısa süreliğine uzaklaşarak yüzyıllar öncesinden izler taşıyan bir yerleşim dokusuyla karşılaşıyor.

Bu nedenle "Bursa'nın en eski köyü hangisi?" sorusuna tek ve kesin bir isim vermek yerine, Cumalıkızık'ı Bursa'nın en eski Osmanlı yerleşimlerinden ve günümüze ulaşan en önemli tarihi köylerinden biri olarak tanımlamak daha doğru oluyor.