Bursa için deprem uyarısı! İMO'dan yapı stoku ve kentsel dönüşüm çağrısı

İMO Bursa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Atilla Erdem, deprem hazırlığının yalnızca afet sonrasında yapılacak müdahalelerden ibaret olmaması gerektiğini vurguladı. Erdem, Bursa'da risklerin önceden belirlenerek ortadan kaldırılmasına yönelik bir kent yönetimi anlayışının benimsenmesi gerektiğini ifade etti.

Bursa'nın yapı stoku için kapsamlı envanter çağrısı

17 Ağustos 1999 depreminin Türkiye'nin afet yönetimi açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu belirten Erdem, geçen 27 yıllık süreçte mevzuat, yapı denetimi ve kentsel dönüşüm alanlarında çeşitli düzenlemeler yapıldığını ancak mevcut yapı stokunun hâlâ önemli bir risk oluşturduğunu söyledi.

6 Şubat 2023 depremlerinin yapı güvenliği konusunda eksikleri ağır biçimde ortaya koyduğunu belirten Erdem, Balıkesir'in Sındırgı ilçesinde 2025 yılında meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki depremin de mevcut yapıların durumunun önemini yeniden gösterdiğini dile getirdi.

Erdem'e göre Bursa'nın deprem riskinin doğru şekilde yönetilebilmesi için kentteki binaların yalnızca yaşlarına bakılarak değerlendirilmesi yeterli değil. Yapıların taşıyıcı sistemleri, zemin koşulları, kullanım amacı, geçmişte geçirdiği müdahaleler, denetim süreçleri ve mevcut fiziksel durumları birlikte incelenmeli.

"Bursa'nın yapı stokunu bilmeden dönüşüm yapılamaz"

Bursa'nın nüfusunun 2025 yılında 3 milyon 263 bin 11 kişiye ulaştığını hatırlatan Erdem, kentin nüfus ve yapılaşma baskısının devam ettiğine dikkat çekti. Bursa'nın sanayi, ticaret ve üretim kapasitesi bakımından Türkiye'nin önde gelen kentlerinden biri olduğunu belirten Erdem, böylesine büyük bir kentte deprem riskinin tahminler üzerinden yönetilemeyeceğini ifade etti.

İMO Bursa Şubesi, öncelikli olarak Bursa'nın tamamını kapsayan yapı stoku envanteri oluşturulmasını istiyor. Saha çalışmalarıyla binaların deprem karşısındaki durumlarının belirlenmesi, göçme riski taşıyan yapıların tespit edilmesi ve gerekli görülen binalarda güçlendirme veya yerinde dönüşüm seçeneklerinin değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Elde edilecek verilerin kentin kentsel dönüşüm politikasına yön vermesi gerektiğini söyleyen Erdem, dönüşümün yalnızca parsel bazında yürütülmemesi gerektiğini vurguladı.

Kentsel dönüşüm mahalle ölçeğinde ele alınmalı

İMO Bursa Şubesi'ne göre deprem dirençli bir kent oluşturmak yalnızca eski binaların yenilenmesiyle mümkün değil. Ulaşım yolları, toplanma alanları, altyapı sistemleri, sağlık ve itfaiye hizmetleri ile enerji ve iletişim altyapısının da afet koşullarında işlevini sürdürebilecek şekilde planlanması gerekiyor.

Bu nedenle kentsel dönüşümün mahalle ölçeğinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Erdem, kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, meslek odaları ve vatandaşların sürece dahil edilmesi çağrısında bulundu.

Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından sürdürülen Dijital Deprem Risk Haritalanması projesinin de kentteki yapıların durumunun ortaya çıkarılması açısından önemli olduğunu belirten Erdem, farklı çalışmaların ortak bir veri altyapısında buluşturulması gerektiğini söyledi.

Binalar için periyodik kontrol önerisi

İMO Bursa Şubesi'nin dikkat çektiği başlıklardan biri de yapıların kullanım sürecinde düzenli olarak denetlenmesi oldu. Erdem, bir binanın yalnızca inşa edildiği andaki güvenlik durumunun yeterli olmadığını belirterek Bina Muayene Sistemi oluşturulmasını önerdi.

Kullanım sırasında taşıyıcı sisteme yapılan bilinçsiz müdahalelerin yapı güvenliğini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çeken Erdem, binaların belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerektiğini ifade etti. Şube, bu kontrollerin örneğin 5 yılda bir gerçekleştirilmesini öneriyor.

Yapı denetiminde mühendislerin güvenliği vurgusu

İMO Bursa Şubesi ayrıca yapı denetim sisteminin daha bağımsız ve etkin hale getirilmesi gerektiğini belirtti. Erdem, şantiyelerde görev yapan yapı denetim mühendislerinin tehdit ve şiddete maruz kalmasının kabul edilemeyeceğini söyledi.

Yapı denetim mühendislerinin kamusal bir görev üstlendiğini belirten Erdem, görevlerini yerine getirirken karşılaşabilecekleri güvenlik sorunlarına karşı kamu güvencesi sağlanması gerektiğini ifade etti.

"Yetkin mühendislik sistemi hayata geçirilmeli"

İMO Bursa Şubesi'nin bir diğer talebi ise mühendislik hizmetlerinde yetkinlik ve belgelendirme esaslı bir sistemin uygulanması oldu.

Serdar Atilla Erdem, yalnızca dört yıllık üniversite eğitiminin tamamlanmış olmasının her mühendise deneyim ve uzmanlık ayrımı yapılmaksızın sınırsız sorumluluk verilmesi için yeterli görülmemesi gerektiğini söyledi.

Mühendislik hizmetlerinde deneyim, uzmanlık, mesleki eğitim, sınav ve belgelendirme kriterlerinin dikkate alınmasını isteyen Erdem, mühendislik mevzuatının günümüz teknolojisi ve mesleğin ulaştığı uzmanlaşma düzeyi doğrultusunda yeniden ele alınması gerektiğini belirtti.

İMO'dan vatandaşlara deprem hazırlığı çağrısı

İMO Bursa Şubesi, 17 Ağustos'un yıl dönümünde vatandaşlara da yapı güvenliği konusunda sorumluluk almaları çağrısında bulundu. Erdem, vatandaşların yaşadıkları binaların durumunu sorgulamalarını ve taşıyıcı sistemlere yapılan müdahalelere karşı dikkatli olmalarını istedi.

Erdem, "Deprem olduktan sonra değil, deprem olmadan önce inşaat mühendisiyle tanışmak gerekiyor" diyerek risklerin önceden belirlenmesinin önemine dikkat çekti.

Mudanya'da deprem farkındalık standı kuruldu

İMO Bursa Şubesi, 17 Ağustos Marmara Depremi'nin yıl dönümü kapsamında toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla Mudanya'da da etkinlik gerçekleştirdi. İMO Gençlik Komisyonu'nun katkılarıyla 16 Ağustos Pazar günü Mudanya Mütareke Evi Müzesi önünde Deprem Farkındalık Standı açıldı.

Vatandaşlara deprem öncesinde, sırasında ve sonrasında yapılması gerekenler hakkında bilgi verilen etkinlikte yapı güvenliği ve afet hazırlığına ilişkin bilgilendirmeler yapıldı. Mudanya Belediyesi'nin desteğiyle düzenlenen etkinlikte genç inşaat mühendisleri vatandaşların sorularını yanıtladı.

İMO Bursa Şube Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Atilla Erdem ve yönetim kurulu üyeleri de standı ziyaret eden Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç ile vatandaşlarla bir araya geldi.

İMO Bursa Şubesi, Bursa'nın deprem riskinin azaltılması için yapı stokunun bilimsel verilerle ortaya çıkarılması, kentsel dönüşümün bütüncül biçimde yürütülmesi, yapı denetiminin güçlendirilmesi ve yetkin mühendislik sisteminin hayata geçirilmesi gerektiği yönündeki çağrısını yineledi.