Bursa'da ekonomistten kripto açıklaması: Dalgalanmalar göreceğiz (ÖZEL HABER)

CANSU ÖZDEMİR / BURSADA BUGÜN

Geçtiğimiz günlerde İstanbul Esenyurt'ta sattığı dairesinin parasını kripto para piyasasında kaybederek 23 yaşındaki intihar eden gencin ardından gözler kripto para piyasasına çevrildi. Konuyla ilgili Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, piyasalarda inanılmaz panik olduğuna değinerek çok fazla kaybeden insanın olduğunu söyledi. İnsanların psikolojileri bozulduğunu belirten Eryılmaz, kripto paraların getirisi yüksek olmasından dolayı yüksek risklere girildiğini ifade etti.

Kripto para güvenilir mi?

"Öncelikle kripto para piyasası, güvenilir bir piyasa değildir. Teknik olarak 'merkeziyetsiz finans' olarak adlandırılıyor. Yani, herhangi bir olumsuzluk durumunda; örneğin paranın değeriyle ilgili arkasında bir kurum, bir devlet yok. Kripto paralar 'blokchain' denilen bir teknolojiye dayalı cüzdan dediğimiz yerlerde bilgisayar üzerinde saklanıyor. Bu cüzdanlar, çalışabilir riski taşıyor. Teknik olarak da sıcak ya da soğuk cüzdanda yer alması gibi birtakım riskler var. Bir de asıl sorun, değerlerin çok çabuk değişebilmesi. Buna verebileceğim en iyi örnek 'Luna' örneği olacaktır. Değeri 120 Dolar'dan 0 Dolar'a düştü. Bu da gösteriyor ki kripto paralar güvenilir değil.

Neden güvenilir değil sorusunu cevaplayacak olursak da; çünkü piyasaya anlık giriş-çıkış olabiliyor. Arkasında bir devlet kurumu yok, hukuksal güvence yok. Değerleri oldukça anlık değişebiliyor. Bu yönü itibariyle de altın gibi güçlü bir yatırım aracı değil. Altın yıllardır var olan, bilinen bir yatırım aracı, bir varlık ama kriptolar öyle değil.''

Son dönemde kripto paralardaki düşüş neden kaynaklanıyor?

"En temel sebebi, artık dünyada pandemiden sonra normal düzene geçtik. Başta Amerika Merkez Bankası (FED) olmak üzere, İngiltere Merkez Bankası gibi bütün büyük ülkelerin merkez bankaları parasal sıkılaşmaya gidiyorlar. Faizi artırdılar, bilançolarını küçültüyorlar. Yani parayı piyasadan çekiyorlar. Bu da artık herkes daha az para bulabilecek demek. Kripto para piyasalarının en büyük gücü, paradır, likittedir. Likiti de yoksa, para yoksa, kripto paraya talep olmaz. Haliyle artık paranın bütün dünyadan çekilmesiyle birlikte riskli ülke, riskli varlıklardan güvenli liman dediğimiz, güvenli varlıklara gidiyor. Belirsizlikler artıyor. Şu anda Dolar yükseliyor. Dolar karşılığında son bir haftada her şey satılıyor. Altın, borsa ve hisse senetleri Dolar karşısında satışa çıkıyor. Güvenli varlıklar bile satılıyorsa, kripto paranın satılmaması için hiçbir neden yok. Kriptoya talep de azalıyor. Dolayısıyla da kriptolarda son haftalardaki düşüşün sebebi, dünyadaki panik havası. Bu panik havasıyla birlikte her şey satılıyor. Kriptolar ise daha çok satışta. Şu anda Amerika borsalarında yaşanan düşüşün sebebi kriptoların düşüşe geçmesi. Kriptolar düşünce insanlar endişelenerek ellerindeki hisse senetlerini sattılar. Böyle bir neden-sonuç ilişkisi var. Piyasalarda inanılmaz panik var. Haliyle çok fazla kaybeden insan var. İnsanların psikolojileri bozuluyor. Getirisi yüksek olduğu için yüksek risklere giriliyor. İnsanlar evini, arabasını satıp, kredi çekip kripto para yatırımına giriyorlar.''

Kripto para piyasasındaki hareketlilik insanları nasıl etkiliyor?

"Türkiye kripto para yatırımında Avrupa'da 1'nci, dünyada 4'ncü sırada yer alıyor. Türkiye'de de getirisi çok yüksek diye kripto para yatırımı yapan insan sayısı çok fazla. İnsanlar son iki yılda altına yönelmeyi bırakıp çok para kazanma umuduyla kripto paraya yöneldiler. Bu gibi olayları daha çok yaşayacağız gibi görünüyor çünkü; 2022 yılında oynaklıklar çok olacak. Bu tür intihar vakalarının artmasından korkuyoruz. 2023 yılında bir miktar yol haritası belli olacağı için daha sakin bir piyasa bekleyebiliriz ama önümüzdeki 2-3 aylık dönemde çok hareketli piyasalar bizi bekliyor. Haliyle kripto para piyasalarında da bu dalgalanmaları göreceğiz.''