Bursa'da dededen kalan mesleği yaşatıyor! Çırak bulamayan usta 10 ülkeye ihracat yapıyor

Bursa'da teknoloji ve makineleşmeyle birlikte giderek unutulmaya yüz tutan saraçlık mesleği, 61 yaşındaki Melih Hızlıkurt'un ellerinde yaşamaya devam ediyor. Yıllar önce babasının yanında çırak olarak başladığı mesleği bugün eşiyle birlikte sürdüren Hızlıkurt, atölyesinde makineler yerine tığ, iğne, ip ve biz kullanıyor. Dededen kalan bazı malzemeleri halen üretimde kullanan usta, geleneksel yöntemlerle hazırladığı özel tasarım ürünleri internet üzerinden dünyanın farklı noktalarına gönderiyor

Bugün gençlerin ilgisini çekmekte zorlanan saraçlık, Hızlıkurt ailesinin çabasıyla sınırları aşmış durumda. Çin'den Almanya'ya, Fransa'dan Belçika'ya ve Balkan ülkelerine kadar en az 10 ülkeye el emeği ürünler gönderen usta, üretimini Bursa'daki atölyesinde gerçekleştiriyor. Eşi ise internet sitesi üzerinden gelen talepleri ve yurt dışı bağlantılarını takip ediyor.

Mesleğe 1982'de başladı, yıllar içinde sektör tamamen değişti

Melih Hızlıkurt'un saraçlıkla tanışması 1982 yılına uzanıyor. Babasının yanında henüz genç yaşta çırak olarak çalışmaya başlayan Hızlıkurt, mesleğinin en hareketli dönemlerine de tanıklık etti.

O yıllarda tarımda hayvanların kullanımı bugünle kıyaslanamayacak kadar yaygındı. Tarlalar at ve öküzlerle sürülüyor, ulaşım ve yük taşımacılığında hayvanlardan yararlanılıyordu. Bu nedenle at koşumları, araba koşumları ve farklı bağlantı ekipmanlarına ciddi ihtiyaç bulunuyordu.

Teknolojinin gelişmesi ve tarım makinelerinin yaygınlaşmasıyla birlikte bu ihtiyaç giderek azaldı. Hayvanların kullanım alanlarının daralması, doğrudan saraçlık sektörünü de etkiledi.

Hızlıkurt ise mesleğini bırakmak yerine değişen şartlara uyum sağlamayı tercih etti.

At koşumlarının yanı sıra köpek tasmaları, hayvanların çan kayışları, eyer takımları, kılıç kılıfları ve özel tasarım deri ürünleri üretmeye başlayan usta, saraçlığı farklı alanlarda yaşatmaya devam etti.

Çırak bulamıyor, üretimi hâlâ tamamen el emeği

Saraçlığın geleceği konusunda en büyük sorunlardan birinin yeni ustaların yetişmemesi olduğunu belirten Hızlıkurt, kendisinin de uzun süredir çırak bulamadığını ifade ediyor.

Buna rağmen atölyesinde üretim yöntemini değiştirmedi. Günümüzde pek çok üretim alanında makineler devreye girerken Hızlıkurt, geçmişten gelen teknikleri korumayı sürdürüyor.

Ürünlerini hazırlarken tığ, biz, iğne ve ip gibi geleneksel araçlardan yararlanıyor. Bazı malzemeler ise ailesinden, hatta dedesinden kalma.

Bu durum üretimin hızını düşürse de ortaya çıkan ürünleri sıradan seri üretim ürünlerinden farklılaştırıyor. Her siparişin el emeğiyle hazırlanması, özellikle özel tasarım isteyen müşteriler açısından ürünlere ayrı bir değer katıyor.

Hızlıkurt için mesele yalnızca bir ürün üretip satmak değil. Yıllar önce dedesinden ve babasından devralınan üretim bilgisini mümkün olduğunca aynı yöntemlerle gelecek kuşaklara taşımak.

Bursa'dan Çin'e kadar uzanan ihracat ağı kurdu

Saraçlık mesleğinin geleneksel yapısını koruyan Hızlıkurt, satış yönteminde ise çağın imkanlarından yararlanıyor.

Eşiyle birlikte hazırladıkları internet sitesi üzerinden dünyanın farklı ülkelerinden gelen siparişleri değerlendiriyor. Web sitesinin 8-9 farklı dilde hizmet vermesi, yurt dışındaki müşterilere ulaşmalarını kolaylaştırıyor.

Siparişler çoğunlukla e-posta yoluyla geliyor. Müşteriler talep ettikleri ürünün özelliklerini iletiyor, Hızlıkurt ise üretim aşamasını Bursa'daki atölyesinde gerçekleştiriyor.

Ortaya çıkan ürünler daha sonra dünyanın farklı noktalarına gönderiliyor.

Hızlıkurt'un ürünleri bugün Almanya, Fransa, Belçika, Çin, Slovakya, Bulgaristan, Kosova, Kuzey Makedonya ve Sırbistan'ın da aralarında bulunduğu ülkelere ulaşıyor.

Böylece Bursa'da birkaç metrekarelik bir atölyede sürdürülen geleneksel üretim, internet sayesinde dünyanın farklı ülkelerindeki müşterilerle buluşuyor.

Bir ürün 100 avrodan başlayıp 1000 avroya çıkabiliyor

El yapımı üretimde fiyatlandırma da seri üretim ürünlerinden farklı oluyor. Hızlıkurt, yurt dışına gönderdiği ürünlerin fiyatlarının yaklaşık 100 avrodan başlayarak 1000 avroya kadar çıkabildiğini belirtiyor.

Özellikle atlarla ilgili özel koşum takımlarında üretim süresinin uzaması, fiyatlara doğrudan yansıyor. Köpek tasmaları gibi daha sade ürünlerde fiyat daha düşük kalırken, kişiye özel ve kapsamlı koşum takımlarında harcanan emek ve zaman artıyor.

Usta, fiyat belirlerken kullanılan malzemenin yanı sıra ürünü hazırlamak için harcanan süreyi de dikkate alıyor.

Bu nedenle her sipariş aynı fiyat üzerinden değerlendirilmiyor. Tamamen el emeğiyle hazırlanan özel ürünlerde müşterinin talebi, kullanılan malzeme ve üretim süresi belirleyici oluyor.

Saraçlık bilgisini tarihi eserlerin restorasyonunda da kullanıyor

Melih Hızlıkurt'un mesleği yalnızca yeni ürünlerin üretimiyle sınırlı değil. Geleneksel saraçlık bilgisi, tarihi eserlerin ve müze objelerinin restorasyonunda da kullanılıyor.

Hızlıkurt, Rahmi Koç Müzesi'nde yaklaşık 3,5 yıl boyunca tarihi fayton koşumları, atlı tramvaylara ait ekipmanlar, fayton körükleri ve maket atların üzerindeki koşumların restorasyon çalışmalarını gerçekleştirdi.

Bu tür restorasyonlarda ürünün yalnızca görünüşünü taklit etmek yeterli olmuyor. Hangi malzemenin kullanıldığı, tokaların ve aksesuarların nasıl yapıldığı, dönemin üretim tekniklerinin ne olduğu gibi ayrıntıların araştırılması gerekiyor.

Hızlıkurt da restorasyon öncesinde eski eserleri detaylı şekilde inceleyerek dönemin üretim yöntemlerini belirlemeye çalışıyor.

Ardından mümkün olduğunca orijinaline sadık, el işçiliğiyle hazırlanmış parçalar ortaya çıkarıyor.

Dededen kalan zanaat, internet sayesinde dünyaya ulaştı

Bir zamanlar tarımda kullanılan at ve öküzlerin koşumlarını hazırlayan saraçlık, makineleşmeyle birlikte eski önemini kaybetti. Ancak Bursa'da bir usta, mesleğin tamamen ortadan kalkmasına izin vermedi.

Melih Hızlıkurt'un hikâyesi, geleneksel bir zanaatın teknolojiye karşı direnmek yerine teknolojinin sunduğu imkanlarla nasıl yeni bir pazara ulaşabileceğini gösteriyor.

Atölyesinde üretim hâlâ geçmişteki yöntemlerle yapılıyor. Fakat müşteriye ulaşma yöntemi değişmiş durumda. Dededen kalan el emeği, internet üzerinden Çin'den Avrupa'ya kadar dünyanın farklı ülkelerine gönderiliyor.

Çırak bulmakta zorlanan 61 yaşındaki usta, bir yandan yıllardır öğrendiği saraçlık bilgisini korurken diğer yandan yaptığı ürünleri uluslararası pazara taşıyor.

Bursa'daki küçük bir atölyede sürdürülen bu üretim, bugün 10 ülkeye ulaşan bir ihracat hikâyesine dönüşmüş durumda.