Bursa'da bu iş hanında bir zamanlar öğrencilerin sesleri yükseliyordu

YUSUF OSMAN İMAN/ BURSADA BUGÜN

Bursa'da Ulucami'nin batısında bulunan ve bugün iş hanı olarak kullanılan Vaiziye Medresesi, Osmanlı döneminde önemli eğitim merkezlerinden biri olarak hizmet veriyordu. Yıldırım Bayezid tarafından yaptırılan medresenin hemen yanında ise Hüdavendigar Vilayeti'nin müftülüğü bulunuyordu. Bir zamanlar öğrencilerin eğitim gördüğü ve dini kararların alındığı bu alan, günümüzde ticari faaliyetlerin sürdüğü tarihi bir yapı olarak varlığını koruyor.

YILDIRIM BAYEZİD TARAFINDAN İNŞAA ETTİRDİ

Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid tarafından inşa ettirilen medrese, dönemin önemli eğitim kurumlarından biri olarak hizmet verdi. 1425 tarihli vakfiye kayıtlarına göre medresenin giderlerinin karşılanması amacıyla bitişiğindeki dükkânlar, çevredeki bazı evler ile Ulubat Hisarı ve Ulubat köyü vakfedildi. Bu vakıf sistemi sayesinde medresenin eğitim faaliyetleri uzun yıllar kesintisiz sürdürüldü.

Yapı, revaklarla çevrili geniş bir avlu etrafında sıralanan 21 öğrenci odası, kubbeyle örtülü bir dershane ve doğusunda yer alan birkaç kubbeli bölümden oluşuyordu. Talebeler burada hem barınıyor hem de dini ve pozitif ilimler üzerine eğitim alıyordu. Medresenin çevresinde vakfiyede belirtilen toplam 37 dükkân bulunuyor, bu dükkânlardan elde edilen gelir eğitim faaliyetlerine aktarılıyordu.

DEPREMDE AĞIR HASAR ALDI

1855 yılında meydana gelen büyük Bursa depreminde ağır hasar gören Vaiziye Medresesi uzun yıllar harap halde kaldı. 1957 yılında gerçekleştirilen kazı ve restorasyon çalışmaları sırasında temelleri ortaya çıkarılarak özgün planına uygun şekilde yeniden inşa edildi. Günümüzde ise tarihi kimliğini koruyarak iş hanı olarak kullanılmaya devam ediyor.

HEMEN YANINDA MÜFTÜLÜK BULUNUYORDU

Vaiziye Medresesi'nin hemen yanında ise Osmanlı döneminde Bursa Müftülüğü yer alıyordu. Hüdavendigar Vilayeti'nin merkezi olan Bursa'da görev yapan müftü, İstanbul'daki Şeyhülislamlık makamına bağlı olarak dini ve hukuki konularda fetva verme yetkisini yürütüyordu. Bu durum, bölgenin yalnızca eğitim merkezi değil, aynı zamanda önemli bir dini yönetim merkezi olduğunu da gösteriyor.

Müftülük binasının mimari yapısına ilişkin günümüze ulaşan herhangi bir plan ya da görsel kayıt bulunmuyor. Ancak yapının bu bölgede bulunduğu, Bursa araştırmacısı Kamil Kepecioğlu'nun Bursa Şer'iyye Sicilleri üzerine yaptığı incelemeler sayesinde tespit edildi. Bu kayıtlar, Ulucami çevresindeki alanın Osmanlı döneminde eğitim, ticaret ve dini idarenin bir arada bulunduğu önemli bir merkez olduğunu ortaya koyuyor. Günümüzde müftülük binası ayakta olmasa da bulunduğu alan, Bursa'nın tarihi ve idari geçmişine ışık tutmaya devam ediyor.