Bursa'da Ar-Ge yatırımları arttı (ÖZEL HABER)

ELİF DİDEM DANACIOĞLU / BURSADA BUGÜN

Teknolojinin hızla geliştiği günümüz dünyasında, Ar-Ge yatırımları aralıksız bir şekilde sürdürülüyor. Patent uzmanları, rekabetin bilgi ve teknolojinin belirlediği bir süreçten geçilmesi bilinciyle, Bursa'nın Ar-Ge yatırımlarına hız verdiğinin altını çizdi.

Türkiye İstatistik Kurumu, "2020 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması" sonuçlarına göre, Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payı 2019'da yüzde 1,06 iken 2020'de yüzde 1,09'a yükseldi. Ar-Ge harcaması, 2020'de bir önceki yıla kıyasla 9 milyar 3 milyon lira artarak 54 milyar 957 milyon liraya ulaştı.

Ekim 2021 sonu itibariyle Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılan marka başvuru sayısı 140.331'i yerli toplam 152.797 olarak gerçekleşti. Yerli marka başvuru oranı yüzde 91,8 oldu. Patent başvuru sayısı 5.611'i yerli, 7.523'ü yabancı, toplam 13.134 olarak gerçekleşti.Faydalı model başvuru sayısı 3.435'i yerli toplam 3.491 oldu. Yerli faydalı model başvuru oranı yüzde 98,4 oldu.Tasarım başvuru sayısı 39.975'i yerli, 961'i yabancı, 4.326'sı Lahey sistemi üzerinden uluslararası başvuru olmak üzere toplam 45.262 oldu. Yerli tasarım başvuru oranı yüzde 88,3 oldu.Ekim sonu itibariyle tescil sayıları ise; markada 94.075'i yerli toplam 106.550, patentte 2.802'si yerli toplam 10.515, faydalı modelde 2.075'i yerli toplam 2.138, tasarımda 36.801'i yerli toplam 41.379 oldu.

Bursa'nın yüksek teknolojinin ve katma değerli üretimin merkezi olacağını söyleyen patent uzmanları, son yıllarda artan Ar-Ge  yatırımlarının önümüzdeki süreçlerde daha da hızlanacağına dikkatleri çektiler. Patent uzmanları, Bursa Ar- Ge yatırımlarını değerlendirdiler. İşte uzmanlardan görüşler :

Semra Baykan - Hedef Patent Genel Müdürü

"HARCAMALAR HER GEÇEN YIL ARTIYOR"

Verilen devlet destekleri ve bakış açısının değişmesi ile Ar-Ge merkezine olan harcamalar her geçen yıl artıyor.  Her zaman için üretim alanımızın çoğu ve tescile konu ürünlerde kişisel kullanım eşyaları, mobilya, kıyafet ve sağlık ürünleri ilgili olan uluslararası sınıflandırma numarasında istatistiklere yansıyor. Ama biraz daha spesifik hale getirirsek ve ayrıştırırsak bu ürünler tek başlarına çokta büyük yer kaplamıyorlar.  Özele indirgediğimizde en çok buluş konusu ürünler yine makinelere yönelik oluyor. Aslında tescile konu olamayan ve fikri mülkiyet kavramına giren ama en çok yeniliğin yapıldığı sektör yazılım sektörü. Maalesef yazılımlara tescil alınamadığı için direk istatistiklere giren bir sektör değil. Fakat artık hayatımızın her alanını kolaylaştıran yazılımlar bir süredir üretim zincirinin de içerisinde. Bununla birlikte yaptığım araştırmalarda başvuru sıralamasında ilklere gelemese de pandemi dolayısıyla yeni gelişen sektörler , özellikle maske, dezenfektan ve bunların üretimine katkı sağlayan yan sektörler buluş yapılan sekterlerde artış oranı anlamında başlarda. Uluslararası patent başvurularının yüzde 6,9'unun medikal teknolojiler ve sağlık alanında yapılmış gözüküyor. Daha önceki yıllarda kişisel kullanım için ürünler, makine ve cihazlar başvuruların çoğunu oluştururken bu son 2 yılda sağlık en çok başvuru yapılan alanlardan biri haline gelmiş gözüküyor. Burada aslında yine en büyük eksikliğimiz ilaç patent sayılarının diğer ülkelere göre kıyaslandığında sayılarında çok fazla artış olmadığı. Yapılan başvurular daha çok maske, dezenfektan ve dezenfekte edici ürünlere yönelik.

"ÖNCÜ ŞEHİR YİNE BURSA"

Bursa bir sanayi şehri olmasından dolayı tescilde öncelikli şehirlerden biri. Patent başvurusunda ilk 3 de yer alıyor. İnegöl ile mobilya sektörünün nabzını tutarken, tekstil, makine ve özellikle otomotiv ve otomotiv yedek parçaları üretimi ile Bursa'nın ekonomisini elinde bulunduran başlıca önemli sektörleri içinde bulunduruyor.  Özellikle 2 büyük otomobil fabrikasının Bursa'da olması, bu sektörler için Türkiye'de çok önemli bir yere sahip olmasını sağlıyor. 100 aracın 46 sı Bursa'da üretiliyor ve ihraç edilen araçlardan da %26 sı Bursa'dan çıkıyor. Her ne kadar pandemi sürecinde otomotiv üretiminde yaşanan duraksama olsa da sektörde öncü şehir yine Bursa.

"HER YIL YAKLAŞIK %20 ORANINDA ARTIŞ OLUYOR"

Ar-Ge çalışmalarında ve patent başvuru sayılarında her yıl yaklaşık %20 oranında artış oluyor. Bunda devletin bununla ilgili yaptığı bilinçlendirme çalışmaları ve devlet desteklerinin rolü büyük. Türkiye'nin 10 yıllık dönemini karşılaştırdığımızda 2020 yılında 3.250 adet patent başvurusu yapılmışken 2020 yılımda bu rakam 8.200 adede çıkmış. Yani yaklaşık 10 yılda %150 lik bir artış söz konusu. Bursa için 2010 yılında 244 patent başvurusu varken 2020 yılında 496 adet başvuruyla yaklaşık %100 lük bir artış mevcut.  Bursa önceki yıllarda patent başvurularında 4. Sıradayken şimdi 3. Sırada yerini koruyor. Yine 2021 ilk 10 aylık verilere baktığımızda Bursa yine öncü şehirlerden biri. Ama verilerden görüldüğü üzere ülke genelince yaşanan artışa göre yine gerilerde kalıyor.  Hem tekstil, hem mobilya, hem otomotiv ve otomotiv yedek sanayisi düşünüldüğünde daha büyük rakamlar olmasını bekliyoruz. İl sırada yer alan İstanbul'un 3413 adet başvurusu bulunuyor. 2. Sırada yer alan Ankara'nın sayısının 1057 olduğunu düşünürsek ve Bursa sanayisi ile karşılaştırılırsa aslında potansiyelinin ne kadar altında kaldığını da görmüş oluruz.

"TÜRKİYE'YE YAPILAN PATENT BAŞVURU SAYISI 10505 ADET"

Türkiye'de 2020 yılında yapılan yerli patent başvuru sayısı 8.200 adet, yurt dışından Türkiye'ye yapılan patent başvuru sayısı 10505 adet. Dünya sıralamasındaki yerimize baktığımızda gerilerdeyiz ama bunun daha acısı kendi ülkemizde yurt dışından yapılan başvurulara göre de gerilerde olmamız. Türkiye'ye en çok 2.197 adet ile Almanya'dan başvuru yapıldığını görüyoruz. Sonrasında Amerika, İsviçre ve Japonya geliyor.  Türkiye'de patent sayılarının artması gerekliliği bu rakamlarla da çok net gözüküyor.

 "BURSA MARKA TESCİLİNDE 4. SIRADA"

2020 verilerine göre birinciliği 71.455 adet marka başvurusuyla İstanbul elinde bulunduruyor. Sonra sırayı Ankara ve peşinden İzmir alıyor. İzmir'den yapılan başvuru sayısı 9.434, sonrasında  Bursa, 6.863 adet marka başvurusu ile 4. sırada. Resmi kurumun Ankara'da olması oradaki başvuru sayılarını arttırıyor. Yine patent başvuruları gibi marka başvurusunun da çok daha fazla sayıda olması ve İstanbul'dan sonra 2. sırada olmamız gerektiğini düşünüyorum.

Ömer Kocakuşak - Bilen Patent & Univation YKB

"MARKALARA FASON ÜRETİM YAPTIĞI İÇİN PATENT SAYISINDA BİRAZ GERİDE KALMAKTADIR"

Türkiye'de şu anda tüm sektörler göz önüne alındığında yaklaşık 1700 yıllarında Arge ve tasarım merkezi bulunmaktadır. Bu merkezler yazılım sektöründen savunma sanayine Tekstil'den gıdaya kadar pekçok alanı kapsamaktadır. Bir ürünün yerli olması demek o ürünün kendine has özelliklerinin patenti de olması demektir. Bu açıdan bakıldığında Arge ve tasarım merkezlerimizde toplamda her yıl binlerce patent alınmaktadır. Patenti bizde olan her ürün patenti bizde olan her proses yerlidir. Ar-ge'nin çıktısı patent olduğu için Ar-Ge merkezlerinin en büyük ve ilk önceliği zaten budur. Türkiye'de yıllık patent ve faydalı model sayısı baz alındığında 15.000 bandında bir sayı ile karşı karşıya kalıyoruz. Bursa Türkiye ortalamasında uzun yıllardan beri 4. olmaktadır. Aslında en az ikinci olma potansiyeli olan şehrimiz çok ciddi markalara fason üretim yaptığı için patent sayısında biraz geride kalmaktadır.

"BURSA ÜRETİM ÇEŞİTLİLİĞİ NOKTASINDA TÜRKİYE ORTALAMASINI YANSITMAKTADIR"

Bursa'da tüm Türkiye yetecek kadar otomotiv mühendisi vardır. Yine Bursa'da tüm Türkiye yetecek kadar tekstil üretimi imkanı vardır. Makine, kimya, gıda ve benzeri sektörler eklendiğinde Bursa üretim çeşitliliği noktasında Türkiye ortalamasını yansıtmaktadır. Kişi başı düşen yıllık gelir ihracat miktarı markalaşma hızı sahip olduğu Arge ve tasarım merkezi sayısı gibi kriterleri ile Bursa Türkiye genelinde ilk üçte yer alan çok önemli bir şehirdir. Bursa'da üretilen pek çok ürün gerek Türkiye gerekse dünyanın pek çok ülkesinde kullanılmaktadır.

"BURSA'DAKİ PATENT VE FAYDALI MODEL SAYISI YAKLAŞIK 4 KAT ARTMIŞTIR"

10 sene önce Bursa'da bir elin parmakları kadar Ar-Ge merkezi varken, şu anda yaklaşık 170 civarı Ar-Ge ve tasarım merkezine sahip olan bu konudaki Türkiye'nin en önemli ikinci şehri. 10 sene önce ile kıyaslandığında Bursa'daki patent ve faydalı model sayısı yaklaşık 4 kat artmıştır.10 sene önce Bursa'da ömründe sadece belki bir kez uçağa binmiş olan iş insanları çok sayıda iken, şu anda Bursa dünyanın neredeyse her yerine ihracat yapan önemli bir ihracat üssü haline gelmiştir. Öncesinde Bursa'da üretim alanında MRP ERP ve benzeri yazılım uygulamaları neredeyse çok az iken, şu anda pek çok imalat sanayi firması yazılımların son sürümlerini kullanmaktadırlar.

"PATENT BELGESİDİR!"

Bir buluşun tapu senedi veya ruhsatı nedir diye baktığımızda cevap patent belgesidir. Bir patentin ticarileşmesi bazen uzun yıllar alabilmektedir. Ticarileşme açısından daha doğrusu ülkemizde sahip olduğumuz patentlerin değeri açısından baktığımızda Her geçen yıl Bir önceki yıla göre daha fazla yol aldığımız su götürmez bir gerçektir. Orta yüksek ve Yüksek Teknoloji demek patentli ürün ve proses demektir. Patentli ürünler demek cari açığın azalması demektir. Ülkemiz şu anda dünyanın en çok patent başvurusu yapan 10. ülkesidir. Sadece bu sıralamada kalsak dahi önümüzdeki yıllarda patent ticarileşmesi ve katma değerli ürün ciromuz artacaktır.

Erdem Kaya - Erdem Kaya Patent Genel Müdürü

"2021 YILI SINAİ MÜLKİYET AÇISINDAN ÇOK ÖNEMLİ BİR YIL OLDU"

"Alın teri dökerek milli ekonomimizi büyüttük ama salt büyüme ötesinde kalkınabilme için akıl teri dökmemiz gerekiyor. Bunu sürdürülebilir şekilde yapabildiğimizde yüksek katma değerli ürün ve hizmetler üretebileceğiz ve bunları doğru kurgulanmış fikri mülkiyet stratejileri kapsamında koruma altına alacağız. Böylelikle orta gelir tuzağını aşıp kişi başı yıllık ortalama gelirimizi 20-30 bin dolarlar bandına çıkaracağız. Bu bağlamda, Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payının her sene artıyor olması çok sevindirici bir haber. Kamu, üniversiteler ve özel sektördeki tüm paydaşlar olarak bu konuyu asla taviz verilmemesi gereken bir milli beka meselesi olarak ele alırsak, büyük buluşların aydınlattığı parlak bir gelecekte buluşmamız işten bile değil diye düşünmekteyim. 2021 yılı sınai mülkiyet açısından çok önemli bir yıl oldu. İstatistiklere icatlar özelinde bakarsak, Ekim 2021 sonu itibariyle Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılan patent başvuru sayısı, 5 bin 611'i yerli, 7 bin 523'ü yabancı olmak üzere toplam 13 bin 134 olarak gerçekleşti. Faydalı model başvuru sayısı da 3 bin 435'i yerli, toplam 3 bin 491 oldu. 2023 yılı için belirlenen yerli patent/faydalı model başvuru sayısı hedefinin 23 bin olduğu düşünüldüğünde, çok daha fazla çalışmamız gerektiği açık"