Bursa'da 700 yıllık geçmişe sahip köy! Adının hikayesi bakın nereden geliyor...

Uludağ'ın güney yamaçlarında yer alan Gelemiç, tarihi kerpiç evleri, geleneksel mimarisi ve doğal güzellikleriyle Bursa'nın dikkat çeken dağ yerleşimleri arasında bulunuyor. Bursa'nın turizm kaynaklarında da yaklaşık 700 yıllık geçmişe sahip olduğu belirtilen köyün, eski geleneklerini günümüze kadar taşıdığı aktarılıyor.

Köyün adı nereden geliyor?

Gelemiç'in kuruluşuna ilişkin en dikkat çekici anlatılardan biri, köyün adının geliş-gidişlerden kaldığı yönündeki rivayet.

2009 yılında Gelemiç Köyü'nde yapılan sözlü tarih çalışmasında köyün yaşlılarından aktarılan bilgilere göre, bölgeye Orta Asya'dan üç ailenin geldiği ve bu ailelerden birinin Gelemiç'e, diğerlerinin ise Alpağut ve Sorgun taraflarına yerleştiği anlatılıyor.

Rivayete göre bölgeye gelenler, arazinin sarp olması ve yerleşime elverişli alanların azlığı nedeniyle buradan geçip başka yerlere gittiler. Bu nedenle köyün adının, "gelen geçti" şeklindeki anlatıdan zamanla "Gelemiç" olarak kaldığı söyleniyor. Ancak bu bilgi sözlü tarih anlatısına dayanıyor.

Bir başka rivayette ise Gelemiç'in eski dönemlerde Yörüklerin kışlak olarak kullandığı bir bölge olduğu anlatılıyor. Sorgun taraflarına yaylaya çıkan Yörüklerin kış aylarında Gelemiç'e indiği, bölgede karın fazla tutmaması nedeniyle hayvanlarını burada otlattıkları ve yaz aylarında yeniden yaylaya çıktıkları aktarılıyor.

Üç sülaleden büyüyen köy

Gelemiç'in geçmişine ilişkin anlatılarda köyün üç ana sülaleden geliştiği de belirtiliyor.

Köyün yaşlılarından alınan bilgilere göre bu sülaleler Akçalar, Kara Eseler ve Muratlar olarak sıralanıyor. Zaman içerisinde bu ailelerin çoğalmasıyla Gelemiç'in bugünkü yerleşim yapısının oluştuğu aktarılıyor.

Bursa Kültür ve Turizm kaynaklarında ise Gelemiç'in halkının kökeninin Kayı Boyu Türklerine dayandığı bilgisi yer alıyor.

Köyde bir de "Kızılca Dede" anlatısı var

Gelemiç'in geçmişinden günümüze taşınan hikâyeler arasında Kızılca Dede de önemli bir yere sahip.

Köyün eski sakinlerinin aktardığına göre, köyün üst tarafında "Kızılca Dede" olarak bilinen bir ziyaret yeri bulunuyordu. Geçmişte burada her yıl anma ve köy hayrı gerçekleştirildiği anlatılıyor.

"Kızılca" kelimesinin köyde delikanlı anlamında kullanıldığı da sözlü tarih çalışmasında aktarılıyor. Gelemiç yaylasında ise "Çaputlu Dede" olarak anılan başka bir ziyaret yerinin bulunduğu, insanların buradaki ağaçlara çaput bağladığı anlatılıyor.

Dağların altında eski bir maden hikayesi

Gelemiç'in hikâyesi yalnızca köyün kuruluşuyla sınırlı değil.

Köy arazisinde geçmişte maden çalışmaları yapıldığı da anlatılıyor. Sözlü tarih kayıtlarında, bölgede eski maden galerileri bulunduğu, bazı araştırmalarda kemik ve insan kafataslarına rastlandığının köylüler tarafından aktarıldığı görülüyor.

Bölgede özellikle molibden madeni üzerinde çalışma yapıldığı, yabancı şirketlerin 1955 yılında başlayan faaliyetlerinin yaklaşık üç yıl sürdüğü ve madenin yeterli miktarda bulunmaması nedeniyle çalışmaların sona erdiği belirtiliyor. Madende çalışan bazı köylülerin ise daha sonra buradan emekli olduğu aktarılıyor.

Bu anlatıların bir bölümü köylülerin tanıklıklarına ve sözlü tarih kayıtlarına dayanıyor; dolayısıyla tarihsel gerçeklik açısından arşiv ve arkeolojik araştırmalarla ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

1959 yılında büyük yangın

Gelemiç'in yakın tarihinde hafızalarda yer eden olaylardan biri ise 1959 yılında yaşanan büyük yangın.

Köyde anlatılanlara göre, 5 Eylül 1959'da harman döneminin sona erdiği günlerde bir evde çıkan yangın kısa sürede çevredeki evlere sıçradı. Yangında 24 hanenin yanı sıra bazı samanlıkların da yandığı, evlerde bulunan mahsullerin büyük bölümünün zarar gördüğü aktarılıyor.

Dönemin Bursa Valisi İhsan Sabri Çağlayangil'in de yangının ardından köye gelerek vatandaşların durumunu yerinde gördüğü ve köyün daha seyrek bir yerleşime dönüştürülmesi yönünde öneride bulunduğu anlatılıyor. Ancak köylülerin kendi evlerini aynı bölgede yeniden yapmayı tercih ettiği belirtiliyor.

Yüzlerce yıllık gelenek bugün de yaşatılıyor

Gelemiç'i farklı kılan unsurlardan biri de geleneklerini koruması.

Köyde geçmişten günümüze aktarılan bayram ve köy hayrı geleneklerinin yanı sıra, Kurban Bayramı arifesinde çocukların kapı kapı dolaşarak çeşitli yiyecek ve hediyeler topladığı yaklaşık 700 yıllık bir adak geleneğinin yaşatıldığı da haber konusu olmuştu.

Bugün tarihi kerpiç evleri, yaylaları ve doğal güzellikleriyle ziyaretçilerin ilgisini çeken Gelemiç, yalnızca bir dağ köyü değil, aynı zamanda yüzyıllardır anlatılan rivayetlerin ve geleneklerin yaşatıldığı bir kültür mirası olarak öne çıkıyor.