Bu cihaz binlerce hayat kurtaracak!

Dünyanın gelişmiş ülkelerinde, yoğun bakımlarda rutin olarak kullanılan ve hayat kurtaran ECMO cihazı, ülkemizde çok az sayıda merkezde olduğu ve yeterince bilinmediği için yaşamı kurtarılabilecek bazı ağır hastaların büyük bölümü kaybediliyor. En büyük sorun ise SGK'nın uygulamanın geri ödemesini yapmaması...

Ülkemizde yoğun bakımda tedavi gören hastaların içinde, yaşamları kurtarılabileceği halde hayat kurtarıcı ECMO (Extracorporeal membrane oxygenation) cihazı bulunmadığı için kaybedilen çok sayıda hasta bulunuyor. Bu cihaz kalp veya akciğerinde çok ciddi problem olan ve normal yoğun bakım şartlarındaki tedavilere yanıt vermeyen hastalarda kullanılıyor.

Çocuk Kardiyoloji Uzmanı ve Çocuk Aritmi Merkezi Direktörü Prof. Dr. Volkan Tuzcu, "Bu şekilde ağırlaşan ve ölen hastaların yaklaşık yüzde 60-70' inin ECMO ile kurtulabildiği düşünüldüğünde, ülkemizdeki bu ciddi eksikliğin boyutu daha iyi anlaşılır" diyor.

ABD'de uzun yıllar boyunca çalıştığı merkezlerde, ülkemiz şartlarında kurtarılamayan birçok hastayı bu cihaz sayesinde kurtardıklarını anlatan Tuzcu, cihazın Türkiye'de yok denecek kadar az yerde uygulanması, SGK nın geri ödeme yapmaması ve hastanelerin bu konuya eğilmemelerinin hekimler olarak kendilerini vicdanen rahatsız ettiğini söylüyor.

ECMO NEDİR?

ECMO cihazı bir tür kalp akciğer pompası olarak tanımlanıyor. Cihazın kullanış amacının kalp ya da akciğerinde ağır problem olan hastanın bu organlarının görevinin, geçici olarak bu cihaza devredilmesi ve bu sırada devam eden tedavilerle dinlenmeye alınan akciğer ya da kalbin düzelmesine şans verilmesi olduğu belirtiliyor. Normal kalp akciğer pompası aynı görevi genellikle saatler ya da 1 - 2 gün süreyle yaparken, ECMO hastaya 3 - 4 haftaya kadar süren uzun süreli destek sağlıyor. Ayrıca kalp akciğer pompasının bu cihazla karşılaştırıldığında hastanın vücudunun değişik yerlerinde hayati riski olan kanamalara neden olma olasılığı da daha fazla oluyor.

Hangi hastaları hayata döndürüyor?

* Kalp ameliyatı sonrası yoğun bakımda kötüleşen hastalar
* Ağır zatürre geçiren hastalar
* Ağır sepsis gibi enfeksiyonlar
* Yenidoğan bebekler arasında ağır akciğer ve solunum sıkıntısı olanlar
* Ağır kalp krizi sonrası veya değişik nedenlere bağlı akciğer ya da kalp yetmezliği gibi birçok sorunları bulunanlar.

Batı ülkelerinde rutin olarak uygulanıyor

Prof. Dr. Volkan Tuzcu, cihazın, "Belirli büyüklüğün üzerinde olan veya açık kalp ameliyatı yapılan tüm hastanelerin yoğun bakımlarında bulundurulması gerekir, Batı ülkelerinde bu böyledir" diyor.

Sadece kalp değil normal yoğun bakımların da vazgeçilmez tedavi yöntemi olan bu cihaz, bazı hastalarda suni canlandırma sonrasında da gerekiyor. Tuzcu'ya göre daha küçük hastanelerin yoğun bakımlarında olmasa da, cihazın bulunduğu hastanelere, ağırlaşan hastaların transferinin sağlanabileceği alt yapının oluşturulması gerekiyor. Bunun, ECMO` nun mobil olan şeklinin; ambulans helikopter, uçak ya da ambulanslara konularak yapılabileceği belirtiliyor.

SGK KARŞILAMIYOR

Bu cihaz gelişmiş ülkelerde son derece yaygın şekilde kullanılırken, ülkemizde hem bu konudaki bilgi ve tecrübe eksikliği hem de SGK` nın şu an bunu ödememesi nedeni ile son derece az merkezde kullanılıyor. Hasta başı masrafı kabaca 10 bin lira civarında olan bu tedavinin ne kadar hayat kurtarıcı olduğu ve SGK' nın bundan çok daha pahalı uygulamaları bile ödediği dikkate alındığında, kurumun bu soruna zaman geçirmeden çözüm bulması bekleniyor.

FARKLI UZMAN GÖRÜŞLERİ

"Onsuz bir hastanede çalışmayı hayal bile edemem"

Almanya Giessen-Marburg Üniversitesi Çocuk Kalp Merkezi Çocuk Kalp Cerrahisi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hakan Akıntürk

Yaygın olarak kritik hastalarda kullandığımız bu cihaz sayesinde çocuklardaki açık kalp ameliyatı sonrası ölümleri yüzde 1'lerde tutuyoruz. Bu cihaz bizim hem sağ hem de sol kolumuz, cihazın olmadığı bir hastanede çalışmayı hayal bile edemiyorum.

"Ülkemizde tanınmıyor"

İstanbul Mehmet Akif Ersoy Göğüs, Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Kalp Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Sertaç Haydin

ECMO eğitimli personel tarafından yapılması gereken bir tedavi modelidir ve bu eğitim ülkemizde yoktur. Bu cihazın ülkemizde yeterince tanınmıyor olması kullanımı ciddi anlamda kısıtlamaktadır. Ayrıca cihaz sayısının yetersizliği, ECMO ünitelerinin olmaması, tedavinin ülkemizde yurtdışına göre daha pahalıya mal olması da kısıtlayıcı faktörler arasındadır. SGK tarafından karşılanmaması ise cihazın ülkemizdeki kullanımını ciddi anlamda engellemektedir.

"Daha fazla hastayı kurtarabiliriz"

İstanbul Medipol Üniversitesi Hastanesi Anestezi ve Yoğun Bakım Uzmanı Yard. Doç. Dr. Yahya Yıldız

Avrupa ülkelerinde çok sayıda merkezde yaygın olarak kullanılan bu cihaz ülkemizde daha yaygın hale getirilmeli. Bu konuda eğitimlere ağırlık verilirse daha fazla hastanın kurtulacağını düşünüyoruz. Bu cihaz helikopter ambulansların bir kısmında da olmalı ve bunlarda tıpkı Batı ülkelerinde olduğu gibi bu konuda eğitim almış anestezi uzmanı bulunmalı.