Bir zamanlar Bursa'nın merkezinde yükselen dev yapı! İşte o gizemli hikaye...

YUSUF OSMAN İMAN / BURSADA BUGÜN

Bursa'nın tarihi yapıları arasında önemli bir yere sahip olan Balıkpazarı Rum Kilisesi, Osmanlı döneminde kentin en önemli Rum Ortodoks merkezlerinden biri olarak öne çıktı. Kilise, binası ve cemaat okulundan oluşan geniş kompleksiyle uzun yıllar Bursa Rumlarının dini ve sosyal hayatına yön verdi. Günümüzde ise yapıdan geriye herhangi bir kalıntı kalmadı.

BÜYÜK YANGINDAN SONRA YENİDEN İNŞA EDİLDİ

19. yüzyıl başlarına ait belgelerde geniş bir kompleks olarak kayıtlara geçen Balıkpazarı Rum Kilisesi, 1802 Büyük Bursa Yangını'nda tamamen yandı. Daha sonra yeniden inşa edilen yapı, 1900 tarihli ruhsatnameye göre kiliseye bitişik sıbyan mektebi, öğretmenler için müştemilat ve mutfak gibi bölümlerden oluşuyordu. Metropolitlik merkezi olarak hizmet veren kilise, Bursa'daki Rum Ortodoks cemaatinin en önemli buluşma noktalarından biri haline geldi.

İŞGAL YILLARINDA CEPHANELİK OLARAK KULLANILDI

Bursa'nın Yunan işgali altında bulunduğu dönemde kilisenin bir süre cephanelik olarak kullanıldığı yönünde çeşitli kaynaklarda bilgiler yer alıyor. Kurtuluş Savaşı'nın ardından yapının akıbetine ilişkin farklı anlatılar ortaya çıksa da, tarihçiler bu süreçle ilgili değerlendirmelerin tarihsel belgeler ışığında ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.

BELGELER FARKLI BİR TABLO ORTAYA KOYUYOR

Yunan tarihçi H. G. Patrinelis, "Bursa Rum Toplumu Hakkında Haberler" adlı çalışmasında Balıkpazarı Rum Kilisesi'nin 1923 yılına kadar kullanılmaya devam edildiğini, Rum nüfusun Bursa'dan ayrılmasının ardından ise terk edildiğini aktarıyor. Bu değerlendirmeyi destekleyen dikkat çekici görsel kayıtlardan biri de 14 Ekim 1922 tarihli Fransız L'Illustration dergisinde yayımlanan fotoğraf. Yunan birliklerinin Bursa'dan çekilmesinden yaklaşık bir ay sonra çekildiği belirtilen fotoğrafta kilisenin ayakta olduğu görülürken, aynı karede kiliseye ait olduğu değerlendirilen okul binasında ise ağır hasar dikkati çekiyor.

BURSA'NIN ÇOK KÜLTÜRLÜ GEÇMİŞİNİN SESSİZ TANIĞI

Aradan geçen yıllar içerisinde tamamen ortadan kaybolan Balıkpazarı Rum Kilisesi, Bursa'nın çok kültürlü geçmişini yansıtan en önemli yapılardan biri olarak değerlendiriliyor. Bugün fiziksel olarak varlığını korumasa da Balıkpazarı Rum Kilisesi, Bursa tarihinin önemli kayıp eserlerinden biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.