Bilge Kral Aliya İzzetbegoviç'in ardından 23 yıl geçti! Sözü ve mücadelesi unutulmadı

YUSUF OSMAN İMAN / BURSADA BUGÜN

Bosna-Hersek'in bağımsızlık mücadelesine liderlik eden "Bilge Kral" Aliya İzzetbegoviç, vefatının 23'üncü yıl dönümünde anılıyor. İzzetbegoviç'in hayatı ve mücadelesi, Türkiye ile Bosna arasındaki tarihsel bağlarla birlikte hafızalardaki yerini koruyor.

8 Ağustos 1925'te Bosanski Şamac'ta dünyaya gelen Aliya İzzetbegoviç, çocukluk yıllarından itibaren Saraybosna'da yaşadı. Gençlik yıllarında düşünce ve siyasetle ilgilenmeye başlayan İzzetbegoviç, yaşamı boyunca siyasi baskılarla karşılaştı ve iki kez hapis cezasına çarptırıldı. 1990 yılında Demokratik Eylem Partisi'nin kurucuları arasında yer aldı ve aynı yıl yapılan seçimlerin ardından Bosna-Hersek'in cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi.

HAPİSHANEDEN CUMHURBAŞKANLIĞINA UZANAN HAYAT

İzzetbegoviç, 1946 yılında Genç Müslümanlar hareketiyle bağlantısı nedeniyle tutuklanarak üç yıl hapis yattı. 1983 yılında ise yargılandığı davada 14 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Cezası daha sonra indirilen İzzetbegoviç, 25 Kasım 1988'de serbest bırakıldı.

Cezaevinden çıktıktan sonra siyasi çalışmalarını sürdüren İzzetbegoviç, 1990 yılında kurulan Demokratik Eylem Partisi'nin liderliğini üstlendi. Aynı yıl yapılan ilk demokratik seçimlerin ardından Bosna-Hersek'in cumhurbaşkanlığı görevine seçildi. Bu dönem, ülkenin Yugoslavya'dan ayrılarak bağımsız bir devlet olma sürecinin başlangıcı oldu.

BOSNA SAVAŞI'NDA ÜLKESİNİN GELECEĞİ İÇİN MÜCADELE ETTİ

Bosna-Hersek'in 1992 yılında bağımsızlığını ilan etmesinin ardından başlayan savaş, ülke tarihinin en ağır dönemlerinden biri oldu. İzzetbegoviç, savaş boyunca ülkesinin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü savunurken uluslararası görüşmelerde de Bosna-Hersek'i temsil etti.

1992-1995 yılları arasında süren savaş, 1995'te imzalanan Dayton Barış Anlaşması'yla sona erdi. İzzetbegoviç, savaşın ardından da ülkesinin siyasi geleceğinde rol oynamayı sürdürdü. Sağlık sorunları nedeniyle 2000 yılında devlet başkanlığı görevinden ayrıldı.

BURSA'DAN SARAYBOSNA'YA UZANAN KARDEŞLİK

Türkiye ile Bosna-Hersek arasındaki tarihsel ve kültürel bağlar, Aliya İzzetbegoviç'in mirasının Türkiye'de de yakından hatırlanmasını sağlıyor. Bursa'da Şehreküstü Meydanı'nda bulunan Saraybosna Kardeşlik Çeşmesi, bu bağın kentteki simgelerinden biri olarak öne çıkıyor. Saraybosna'daki tarihî sebil örnek alınarak 2008 yılında inşa edilen çeşme, iki şehir arasındaki kültürel yakınlığı ve kardeşlik ilişkisini yansıtıyor.
İzzetbegoviç'in aile geçmişinde de Türkiye ile bağlantılar bulunuyor. Osmanlı ordusunda görev yapan dedesi, İstanbul'da bulunduğu sırada Üsküdarlı Sıdıka Hanım'la evlendi. Bu aile bağı, Türkiye ile Bosna arasındaki tarihsel ilişkilerin dikkat çeken örneklerinden biri olarak biliniyor. Bursa'daki Kardeşlik Çeşmesi de iki toplum arasındaki ortak kültürel geçmişi hatırlatan simgeler arasında yer alıyor.

DÜŞÜNCELERİYLE DE İZ BIRAKTI

Siyasi kimliğinin yanı sıra düşünür ve yazar olarak da tanınan İzzetbegoviç, özellikle Doğu ve Batı Arasında İslam, Özgürlüğe Kaçışım ve Tarihe Tanıklığım adlı eserleriyle biliniyor. Özgürlük, insan, toplum ve din üzerine düşüncelerini kitaplarına aktaran İzzetbegoviç, siyasi mücadelesinin yanı sıra fikirleriyle de Bosna-Hersek'in yakın tarihinde iz bıraktı.

19 EKİM 2003'TE HAYATINI KAYBETTİ

Bosna-Hersek'in bağımsızlık mücadelesine liderlik eden Aliya İzzetbegoviç, 19 Ekim 2003'te Saraybosna'da hayatını kaybetti. Vasiyeti doğrultusunda Saraybosna'daki Kovaçi Şehitliği'ne defnedilen İzzetbegoviç, ölümünün üzerinden geçen yıllara rağmen siyasi mücadelesi ve düşünceleriyle anılmaya devam ediyor.