Ana Sultan kimdir, nerede? Bursa'daki tarihi türbenin hikâyesi

Bursa'nın dağlık ilçelerinden Keles'e bağlı Küçükkovacık Mahallesi yakınlarında bulunan Ana Sultan Türbesi, bölgenin dikkat çeken tarihi noktaları arasında yer alıyor. Türbede yatan kişinin kimliğiyle ilgili kesin tarihi bilgiler sınırlı olsa da, yörede Ana Sultan'ın Savcı Bey'in eşi Avna Hatun (Ayna Melek Hatun) olduğuna dair güçlü bir rivayet bulunuyor.

Ana Sultan kimdir?

Bölge halkı tarafından Ana Sultan veya Sultan Ana olarak anılan kişinin Avna Hatun olduğu anlatılıyor. Avna Hatun'un, Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi'nin ağabeyi olan Savcı Bey'in eşi olduğu rivayet ediliyor.

Bu anlatıya göre Savcı Bey, genç yaşta hayatını kaybeden eşinin anısına türbeyi yaptırdı. Ardından türbenin bulunduğu yerde fakirlere yemek dağıtılması geleneğinin başladığı ve bu geleneğin nesilden nesile aktarıldığı belirtiliyor.

Ancak Ana Sultan'ın kimliğine ilişkin bu bilgilerin önemli bölümünün yerel rivayetlere ve sözlü tarih aktarımına dayandığı, kesin tarihi belge niteliğinde değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor.

Ana Sultan Türbesi nerede?

Ana Sultan Türbesi, Bursa'nın Keles ilçesine bağlı Küçükkovacık Mahallesi yakınlarında, Sorgun Pınarı mevkisinde bulunuyor. Kültür varlıklarının korunmasına ilişkin resmi kurul kararında da türbenin Keles ilçesi Küçükkovacık Mahallesi sınırlarında yer aldığı görülüyor.

Türbenin çevresinde mezarlık alanı bulunurken, bölgede daha eski dönemlere ait bazı mimari kalıntıların da bulunduğu aktarılıyor.

Yaklaşık 700 yıllık gelenek

Ana Sultan Türbesi'nin en dikkat çekici özelliklerinden biri, çevresinde yaşatılan gelenekler.

Yörede aktarılan bilgilere göre, Savcı Bey'in eşinin vefatının ardından başlayan hayır için yemek dağıtma geleneği, Küçükkovacık sakinleri tarafından yüzyıllardır yaşatılıyor. Keles yöresine ilişkin çalışmalarda bu geleneğin yaklaşık 700 yıldır sürdürüldüğü aktarılıyor.

Osmanlı dönemine ait kayıtlarda ise bölgeyle ilgili daha sonraki dönemlere ışık tutan bilgiler bulunuyor. Keles yöresine ilişkin kaynaklarda, II. Selim dönemine ait bir tahrir defterinde buradaki yapı veya zaviye çevresinin "Fakire Ana Zaviyesi" adıyla geçtiği belirtiliyor.

Bursa'nın tarihi miraslarından biri

Ana Sultan Türbesi yalnızca bir ziyaret noktası olarak değil, Bursa'nın erken dönem tarihine ilişkin yerel anlatıların ve geleneklerin yaşatıldığı bir kültürel miras alanı olarak da öne çıkıyor.

2026 yılında Bursa'nın fethinin 700. yılı kapsamında Keles'teki programlarla birlikte Ana Sultan için de anma etkinliği düzenlendi. Böylece uzun yıllardır yöre halkının yaşattığı Ana Sultan geleneği yeniden gündeme taşındı.

Keles'in Küçükkovacık Mahallesi'nde bulunan Ana Sultan Türbesi, hakkında anlatılan rivayetler, yüzyıllardır sürdürülen hayır geleneği ve Osmanlı'nın kuruluş dönemine uzanan bağlantılarıyla Bursa'nın az bilinen tarihi değerleri arasında bulunuyor.