Aile Hekimliği Sistemi çalışamaz hale mi geliyor? (ÖZEL HABER)

FADİME NİSA SAYAR / BURSADA BUGÜN

Aile Hekimliği Sistemi, 2010 yılının sonu itibarıyla hayata geçirilmiş, tüm illerdeki Sağlık Ocakları bu sistem kapsamında dönüştürülmüştü. Günümüzde Aile Sağlığı Merkezleri ise bir ticarethane biçiminde işletiliyor. Aile hekimlerinin ASM'lerde memur, şef, şoför, hemşire, tekniker, tamirci ve temizlik görevlisi gibi tüm iş alanlarında çalışması gerekiyor.

Sağlık Bakanlığı, Aile Sağlığı Merkezlerine hakediş ve cari gider olmak üzere iki kalemde ödeme yapıyor. Hakediş tüm kamu görevlilerinin maaş olarak aldığı gibi hekimler tarafından alınıyor ve bu rakamlar da mevcut enflasyon verileri ve ekonomik şartlar altında oldukça düşük miktarlarda tutuluyor. Cari ödeme ise hekimlerin ASM'yi işletmesi için verilen bir ödeme olarak tanımlanıyor.

Söz konusu koşullar içinde aile hekimleri maddi açıdan büyük zorluklarla karşı karşıya kalırken bir yandan da emeklerinin değersizleştiği bir süreci yaşıyor. Bunun yanında, pandemi sürecinin başında çıkartılan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği de başta iş güvencesizliği konusu olmak üzere hekimlerin çalışma şartlarını zorlaştırıyor.

Tüm bu gelişme ve süreçler Aile Hekimliği Sistemi'nin çalışamaz hale gelmesi konusundaki endişeleri arttırıyor. Bursa Aile Hekimliği Derneği Başkanı Doktor Zeynep Özsevimli ile ASM'lerin işletim sistemi ve hekimlerin yaşadığı sorunlar hakkında konuştuk.

"YAŞADIĞIMIZ SORUNLAR AİLE HEKİMLİĞİNİ YAPILAMAZ HALE GETİRİYOR"

Dr. Özsevimli, 14 Mart 2022 tarihinden bu yana bekledikleri iyileştirme çalışmalarının Sağlık Bakanlığınca yapılmadığını ifade ederek, "Son zamanlarda Aile Sağlığı Merkezlerimizde çok ciddi sıkıntılar yaşamaktayız. Özellikle cari giderlerimizdeki yetersiz artış sebebiyle çalıştırdığımız personel, aldığımız temizlik malzemeleri, kiralarımız bizleri sıkıntıya sokmakta, aile hekimliğini yapılamaz hale getirmektedir. 14 Mart'tan beri aile hekimliğiyle ilgili beklediğimiz gelişmeler vardı fakat 5 aydır aile hekimliği sisteminde herhangi bir değişiklik ve bizlere destek çalışması yapılmadı. Sayın Bakanımız 15 Ağustos'u işaret ediyor, inşallah o tarihte bize ekstra destek yapılacağını ümit ediyoruz. Bizler sahada kamu hizmeti üretmemize rağmen ticarethane olarak değerlendiriliyoruz. Fakat bizler para kazanılan yerler değiliz, Sağlık Bakanlığı'nın bizlere verdiği ödeneklerle bu işletmeleri çalışır halde tutuyoruz" diye konuştu.

"BAKANLIK'TA SESİMİZ DUYULMUYOR"

Son 1 yıl içinde yapılan iş bırakma eylemlerine ve basın açıklamalarına rağmen aile hekimlerinin şartlarına yönelik düzenleme yapılmadığını belirten Dr. Özsevimli, hekimlerin istifa ederek kadrolarının bulunduğu yere döndüğünü aktardı; "Bizler sağlık hizmeti üretirken aynı zamanda çalıştığımız birimlerde hastane müdürü gibi, teknik eleman gibi, gerekirse temizlik görevlisi ve tamirci gibi tüm Aile Sağlığı Merkezinin hizmetlerini gidermeye çalışıyoruz. Oysaki tek işimiz hasta bakmak ve hastalarımızla ilgilenmek olmalı. Bu konuda son 1 yıl içinde yaklaşık 13 kez iş bıraktık. 3 tane büyük miting yaptık, defalarca basın açıklamalarına katıldık. Fakat her nedense Bakanlıkta sesimiz duyulmuyor. Aile hekimleri görülmüyor ve çağrılarımız yanıtsız kalıyor. Son zamanlarda aile hekimliği yapan arkadaşlarımız da bu yaşadığımız sıkıntılar nedeniyle istifa etmekte, kadrolarının bulunduğu yerlere geri dönüş yapmaktadırlar. Bir an önce bu yaşadığımız sıkıntıların giderilmesini talep ediyoruz."

"BİLGİSAYAR BOZULDUYSA HEMEN ERTESİ GÜN YERİNE GETİRMEK ZORUNDASINIZ"

Cari gider ödeneklerinin yetersizliğine de vurgu yapan Bursa Aile Hekimliği Derneği Başkanı Dr. Zeynep Özsevimli, "Aldığımız ödenek ile kurumun giderleri karşılanıyor. Maaşlarımız ayrıca ödeniyor. Ödenek ile giderlerin tam olarak birbirini karşılaması her zaman mümkün olmuyor. Bir anda jeneratörünüz bozulduğunda 50 bin liralık jeneratör almak zorunda kalabilirsiniz. Ama bu 1 yıllık cari giderden bile fazladır. Bu durumda da bir şekilde hep birlikte karşılamamız gerekiyor bunu. Bilgisayarınız bir anda bozulabilir ve siz onu hemen ertesi gün oraya koymak zorundasınız. Bugün kullandığımız programları çalıştıracak, 15 bin liradan aşağı bilgisayar yok" ifadelerini kullandı.

"3 DAKİKADA BİR HASTAYA BAKMAK MÜMKÜN DEĞİL"

Sistemdeki hasta bakma sürelerine ilişkin de konuşan Dr. Zeynep Özsevimli, "Bizler aile hekimleri olarak kendi çalışma planımızı yapabiliyoruz. Hasta bakma süremizi MHRS planımızda 3-5 dakika değil, 15 dakika tutmaya çalışıyoruz ama gerçekçi olmuyor. Çünkü sürekli randevu harici gelen hastalarımız da oluyor. Rapor işlemleri yaptığımızda daha uzun süreli işlemlerimiz oluyor. Aradaki saatler muhakkak kayıyor. Ama 3 dakikada bir hastaya bakmak mümkün de değil doğru da değil" dedi.

"BU RÖPORTAJI YAPTIĞIMIZ İÇİN 50 CEZA PUANI ALACAĞIM"

Pandemi sürecinde yürürlüğe sokulan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği hakkında da bilgi veren Dr. Özsevimli, ilgili "ceza yönetmeliği" ile hekimlerin iş güvencesinin ortadan kaldırıldığını ifade etti.

Yönetmelik ile basına yapılan açıklamaların yüz kızartıcı suçlarla eşdeğer görüldüğüne dikkat çeken Dr. Zeynep Özsevimli, şunları kaydetti; "Pandemi başladığı dönem, bizim ceza yönetmeliği dediğimiz bir yönetmelik çıkartıldı. Bu yönetmelikte birtakım yönergeler karşılığında sizlere pozitif performans verilecek diye lanse edilen ceza yönetmeliğinde öncelikle maaşımızdan yüzde 10 keserek, sonrasında yaptığımız işlemler karşılığında pozitif bir şeyler alabileceğimiz öngörüldü. Bunu normal hasta işlemleri sırasında yapabilmek çok mümkün değildi hele ki pandemi zamanında. Çünkü buradaki hasta işlemleri yaklaşık 20-25 dakika sürmektedir. Sistem işlemiyor ve bu ceza yönetmeliği kapsamında örneğin sizinle burada röportaj yapmak, demeç vermek gibi işlemler yaptığımda 50 ceza puanı alıyorum. Bunu tekrarladığımda 100 ceza puanı ve 150'ye ulaştığında İl Sağlık Müdürlüğü direkt sözleşmemizi feshedebiliyor. Aslında burada önemli olan şey bizim iş güvencemizin kalmayışı. Yani sizinle konuşmak aslında yüz kızartıcı suçla eşdeğer sayılıp aynı ceza puanını alıyor."