ABD'de Türkiye karşıtı tasarıya vali vetosu

ABD'nin California eyalet meclisinde, Ermeni  iddialarının Türkiye tarafından kabul edilmemesi gerekçe gösterilerek sunulan ve  kamu çalışanları emeklilik fonlarıyla Türkiye'deki finansal araçlara yatırım  yapılmasına yasak öngören yasa tasarısı eyalet valisince vetoedildi. 

Ermenilerin yoğun olarak yaşadığı California'daki Eyalet Temsilciler  Meclisinin Ermeni asıllı üyesi Adrin Nazarian'ın sunduğu tasarı, meclisteki yasal  süreçlerden geçti. Ancak tasarının yasalaşması için gereken son aşamada onay  çıkmadı.

Tasarı, onay bekleyen tasarıların imzalanması veya veto edilmesi için  son gün olan 30 Eylül 2018'de Vali Jerry Brown tarafından veto edildi.

Tasarıyı Nazarian sunmuştu

1915 olaylarına ilişkin Ermeni iddiaları temelinde ve bu iddiaların  Türkiye tarafından kabul edilmemesi gerekçe gösterilerek hazırlanan tasarı 16  Mart 2017'de California eyalet meclisine sunulmuştu. AB-1597 sayılı tasarı,  California eyaleti kamu çalışanlarının emeklilik fonlarınca, Türkiye tarafından  piyasaya sunulan veya yönetilen finansal araçlara yatırım yapılmasını yasaklamayı  öngörüyordu.

California eyalet meclisine 2015 ve 2016'da da benzer yönde karar  tasarıları sunulmuş ancak bunlar Türkiye'nin girişimleri sonucunda eyaletin o  yıllara ait yasama takvimi içerisinde Genel Kurul'a getirilememiş ve gündemden  düşmüştü.

Meclise 2017 yılında sunulan tasarı ise Genel Kurul'da 1 Haziran 2017  tarihinde kabul edilerek, görüşülmek üzere California Eyalet Senatosuna  gönderildi. Senato Kamu Çalışanları ve Emeklilik Komitesinin 10 Temmuz 2017  tarihli toplantısı öncesinde, tasarıyı sunan Eyalet Meclisi üyesi Adrin Nazarian,  yeteri kadar destek sağlayamayacağı endişesiyle tasarıyı geri çekti. Nazarian,  daha sonra bazı ufak değişikliklerle 11 Haziran 2018'de tasarıyı yeniden komiteye  sundu.

Tasarıya 'federal düzeydeki tutum' şartı

Tasarı, Kamu Çalışanları ve Emeklilik Komitesinin 25 Haziran 2018  tarihli toplantısında ele alındı. Komite, "yatırımların yasaklanmasının ancak  federal hükümet tarafından 1915 olayları konusunda Türkiye'ye yönelik bir tutum  belirlemesi ve bu çerçevede yaptırımlara başvurması halinde uygulanması" yönünde  yapılan değişikliklerle kabul edildi.

Böylelikle, doğrudan yatırım yasağı yerine, "federal düzeyde 1915  olayları konusunda bir tutum belirlenmesi ve bu temelde Türkiye'ye karşı yaptırım  kararı alınması" koşuluyla California kamu emeklilik fonlarının da buna bağlı  olarak önlemler almasını mümkün kılacak bir değişikliğe gidildi.

Tasarı, bu haliyle sevk edildiği California Eyaleti Senatosu Yargı  İşleri Komitesinden 26 Haziran 2018 tarihinde geçti. Tasarı metnindeki California  Kamu Çalışanları Emeklilik Sisteminin Türkiye'deki 185 milyon dolar olarak  belirtilen yatırımı yaklaşık 700 milyon dolar ve Eyalet Öğretmenler Emeklilik  Sisteminin yatırımı ise yaklaşık 70 milyon dolar olarak değiştirildi.

Daha sonra Senato Tahsisatlar Komitesinin 16 Ağustos 2018'deki  oturumunda oy birliğiyle geçirdiği tasarı Senato Genel Kuruluna gönderildi ve  29  Ağustos 2018'deki oturumda 36 oyla kabul edildi. Tasarının imzalanmak üzere  California Valisi Jerry Brown'a gönderilmesi amacıyla 31 Ağustos 2018'de  California Eyalet Temsilciler Meclisi Genel Kurulunda oylama yapıldı. Oylamada  metinde herhangi bir değişiklik yapılmadı ve tasarı 43 oyla kabul edildi.

Böylece, daha önce 2015 ve 2016 yıllarında yapılan benzer girişimler  Senato aşamasında kadük kalmışken, 2018'de yapılan üçüncü girişim başarılı oldu.  Son tasarının kabul edilmesinin temel nedeni ise öngörülen yaptırımlara ancak  "federal yasa" çıkarılması koşulunun getirilmesi oldu.

Vali tasarıyı veto etti

California eyalet meclisinden geçen tasarının yasalaşması için Vali  Jerry Brown tarafından imzalanması gerekiyordu. Ancak karar tasarısı, eyalet  valisinin onayını bekleyen tasarıların imzalanması veya veto edilmesi için son  gün olan 30 Eylül 2018'de Vali Brown tarafından veto edildi.

California yasama sürecine göre valinin vetosunun aşılabilmesi için 60  gün içinde eyalet yasama organının her iki kanadının üçte iki çoğunluğuyla kabul  edilmesi gerekiyor. Uzmanlar, zor da olsa teorik olarak bu olasılığın  gerçekleşmesinin mümkün olduğunu belirtiyor ancak Vali Brown'un görev süresince  hiçbir vetosunun eyalet yasama organınca aşılamadığını hatırlatıyor.