AB sığınmacılarla ilgili sözünü tutmadı

AB Komisyonu, 18 Mart Türkiye-AB sığınmacı mutabakatının uygulanmasına  ilişkin beşinci raporunu yayımladı. Rapora göre, 21 Mart itibariyle Türkiye'den  Yunanistan'a geçen sığınmacıların iade edilmesinin öngörüldüğü anlaşma sayesinde,  günlük geçişler 3 binin üzerinden ortalama 43'e düştü.

Anlaşmada ilk aşamada 18 bin, ortaya çıkabilecek diğer yeniden  yerleştirme ihtiyaçlarını gidermek için ilave 54 bin sığınmacı ile beraber  toplamda AB ülkeleri tarafından 72 bin sığınmacının alınması kayda geçirildi.  Ayrıca Türkiye ile AB arasındaki düzensiz geçişler sona ermeye başladığında veya  en azından ciddi ölçüde ve sürdürülebilir şekilde azaltıldığında, Gönüllü İnsani  Kabul Programının devreye sokulacağı belirtildi.

AB, söz verdiği sayının yüzde 4,9'unu aldı

Ancak son rapora göre, Türkiye'den 72 bin yerine sadece 3 bin 565  Suriyeli sığınmacı AB ülkelerine yerleştirildi. Anlaşma uyarınca Türkiye'ye  gönderilen sığınmacı sayısı ise bin 487 oldu. Günlük geçişler "ciddi ve  sürdürülebilir şekilde" azalmasına rağmen, söz verildiğinin aksine üye ülkelerin  gönüllülük esası çerçevesinde Türkiye'den sığınmacı almasını öngören Gönüllü  İnsani Kabul Programı devreye sokulmadı.  

"Türkiye'den sığınmacı alınmasının hızının korunması" ifadesine yer  verilen AB'nin raporunda "sonraki adımlar" arasında Yunanistan'dan Türkiye'ye  sığınmacıları daha hızlı bir şekilde göndermesi istendi. Bu, Brüksel'in  önceliğinin ne olduğunu ortaya koydu.

3 milyar avronun 750 milyonu gönderildi

AB'nin söz verdiği ancak yerine getirmediği diğer bir konu da,  sığınmacılar için yapılacak maddi katkı oldu. Anlaşmada 2016-2017 için 3 milyar  avro, 2018 için de artı 3 milyar avroluk katkı kayda geçirildi.

Buna karşın, 2 Mart'a kadar "söz verilen/karar verilen" para  miktarının 2,2 milyar avro olduğu belirtilirken, gerçekte transfer edilen para  miktarı 750 milyon avro oldu. Bu paranın 411 milyon avrosu çeşitli insani yardım  kuruluşlarına aktarıldı.  

AB'nin Türk kurumlarına aktardığı miktar ise ancak 339 milyon avro  oldu. Bu miktar, Türkiye'nin son 6 yılda yaptığı toplam 25 milyar doların  üzerinde (23,7 milyar avro) harcamanın yüzde ikisine bile ulaşmadı. 

Gümrük Birliği'nin güncelleştirilmesi

Anlaşma uyarınca, Gümrük Birliği'nin güncelleştirilmesi  müzakerelerinin 2016 yılı bitimine kadar başlanması gerekirken, henüz resmi  müzakereler başlamadı.

AB Komisyonu, müzakerelerin başlaması için 2016'nın son günlerinde AB  Konseyi'nden yetki talep etmesine rağmen henüz üye ülkeler buna onay vermedi.

AB yeni fasıl hazırlığını tamamlamadı

Türkiye'nin AB katılım müzakerelerinde 23'üncü fasıl olan Yargı ve  Temel Haklar ile 24'üncü Adalet, Özgürlük ve Güvenlik fasıllarının AB tarafından  yapılan teknik hazırlıkları tamamlanamadı.

Vize serbestisinde ilerlenemiyor

Anlaşmada yer alan "2016 Haziran sonuna kadar vizelerin  kaldırılmasına" dair maddede ilerleme yine sağlanamadı. Rapora göre Ankara, 72  şarttan geriye kalan 7 şartı henüz yerine getirmedi. Bunlar, "AB standartlarına  tam uyumlu biometrik pasaport çıkartılması, yolsuzlukla mücadele için önlemlerin  alınması, Europol ile operasyonel işbirliği anlaşması yapılması, terörle mücadele  yasa ve uygulamalarının Avrupa standartlarına göre düzenlenmesi, kişisel  verilerin korunması düzenlemesinin AB standartlarına getirilmesi, suç bağlantılı  konularda AB'nin tüm ülkeleriyle etkili işbirliği yapılması ve AB-Türkiye Geri  Kabul Anlaşmasının tüm maddelerinin uygulanması" olarak sıralandı.

Ancak Ankara, terörle mücadele kanununda değişiklik yapılmasını  öngören şartta Türkiye'deki mevcut durum göz önünde bulundurularak esneklik  istiyor. Brüksel ve Ankara arasında görüşmeler devam etse de ortaya iki tarafın  da üzerinde uzlaştığı bir metin henüz çıkmış değil.

Terörle mücadele

Anlaşmada, "Türkiye ve AB'nin terörle mücadelenin önceliğini  koruduğunu bir kez daha teyit ettiği" ifadesine yer verilse de Brüksel,  Türkiye'ye bu konuda desteklemek bir yana, PKK ve FETÖ ile mücadele kapsamında  aldığı önlemler nedeniyle sık sık eleştiriler yöneltti.

Raporda bu maddeye ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmedi.