95 milyar dolarlık imparatorluk kurmuş!

Setad adlı ve hakkında çok az şey bilinen bir kuruluş, İran sanayinin finanstan petrole, telekomünikasyondan doğum kontrol hapı üretimine kadar her sektöründe pay sahibi olarak, Hamaney'in sarsılmaz iktidarının da anahtarı.    

Setad imparatorluğu, dinsel azınlıklara mensup olanlar, Şii Müslümanlar, iş adamları, yabancı ülkelerde yaşayan İranlılar gibi her kesimden İran vatandaşına ait mülklere sistematik bir biçimde el konulması ile oluşmuş.

Altı ay süren Reuters araştırmasının sonuçları üç bölümlük bir seri olarak yayımlanıyor. Bu araştırma, Setad'ın İran mahkemelerine - bazen yalan beyanlarla - söz konusu mülklerin terk edilmiş olduğu iddiasıyla başvurarak bu imparatorluğu nasıl kurduğunu belgeliyor.

Reuters muhabirleri, sadece Mayıs ayında, değeri milyonlarca doları bulan yaklaşık 300 mülkün Setad tarafından ihaleye çıkarıldığını belirlediler.

Setad'ın Farsça adı, "Setad Ejraiye Farmane Hazrate Emam". Anlamı "İmam'ın  Emirlerinin İfası Merkezi". Bu isim İran İslam Cumhuriyeti'nin ilk lideri olan Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin 1989 yılında ölümünden kısa bir süre önce imzaladığı bir emirnameye dayanıyor.

Bu emirnameden hareketle, 1979 İslam Devrimi sonrasında ülkede hüküm süren kaotik ortamda terk edilmiş olan mülklerin yönetimi ve satışı için bir kuruluşun yaratılması öngörülmüş.

Kurucularından birinin verdiği bilgiye göre Setad, yoksullara ve savaş gazilerine yardım etmek için ve sadece iki yıl boyunca faaliyet göstermesi koşuluyla oluşturulmuş. Ancak çeyrek yüzyıl sonra gayrimenkul, şirket hisseleri ve başka varlıklarla zenginleşmiş olan Setad, bugün büyük ve çok güçlü bir ticari çarka dönüşmüş.Bünyesinde bir hayır vakfı da bulunan Setad'ın bu tür işlere ne kadar para aktardığı ise bilinmiyor.

Hamaney'in liderliği döneminde bu yapı, sahip olduğu şirketlerin sayısını artırmak için özel ve kamu sektöründe düzinelerle şirket satın almış. Bu faaliyetlerin görünürdeki amacı ülkenin ekonomik büyümesine destek olacak İran  kökenli bir şirket kümelenmesi yaratmak.

Dini lider, yargıçlar ve parlamento yıllar boyunca çıkardıkları ve pek çok idari emirname, anayasal yorum ve mahkeme kararıyla Setad'ı güçlendirmişler.  2010 yılında  ülkesinden ayrılmış olan ve halen Almanya'da yaşamakta olan İranlı avukat Naghi  Mahmoudi, "(Setad'ın) sahip olduğu mal varlığını sorgulayacak hiçbir denetim kurumu yoktur" dedi.

İran cumhurbaşkanlığı makamı ve dışişleri bakanlığı, bu yazı dizisi hakkında bir yorum yapmaları yolundaki talebe cevap vermediler.