500 yıllık dünya haritası değişiyor!

Dünya genelinde yüzyıllardır kullanılan harita sistemlerinden biri olan Mercator projeksiyonu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yeniden gündeme geldi. Afrika ülkelerinin öncülüğünde hazırlanan girişim kapsamında, kıtaların yüzölçümlerini daha doğru biçimde gösteren alternatif harita projeksiyonlarının kullanılması teşvik edildi.

Oylamada 164 ülke karar lehinde oy kullanırken, ABD tek karşı oy veren ülke oldu. 6 ülke ise çekimser kaldı.

Yaklaşık 500 yıllık harita anlayışına alternatif

Mercator projeksiyonu, Flaman kartograf Gerardus Mercator tarafından 1569 yılında geliştirilmişti. Özellikle denizcilik açısından önemli avantajlar sağlayan sistem, günümüzde de çeşitli alanlarda kullanılmaya devam ediyor.

Ancak projeksiyonun önemli bir dezavantajı bulunuyor. Dünya'nın küresel yapısının düz bir yüzeye aktarılması sırasında kutuplara yaklaşıldıkça kara parçaları olduğundan daha büyük görünüyor.

Bu nedenle haritada Grönland ile Afrika birbirine yakın büyüklükteymiş gibi görünürken, gerçekte Afrika'nın yüzölçümü Grönland'ın yaklaşık 14 katı.

Afrika haritada daha büyük görünecek

BM Genel Kurulu'nda desteklenen Equal Earth projeksiyonu, kıtaların yüzölçümlerini birbirlerine göre daha doğru göstermeyi amaçlıyor.

Bu sistemin daha yaygın kullanılması halinde Afrika haritada daha geniş görünürken, Grönland ile Avrupa ve Kuzey Amerika'nın göreli büyüklüğü Mercator projeksiyonuna kıyasla küçülecek.

Buradaki değişiklik ülkelerin veya kıtaların gerçek yüzölçümünü değiştirmiyor. Sadece küresel bir yüzeyin düz bir haritaya aktarılması sırasında ortaya çıkan görsel farklılıkların azaltılması hedefleniyor.

164 ülke "evet" dedi

Togo'nun öncülüğünde ve Afrika Birliği'nin desteğiyle hazırlanan girişim, BM Genel Kurulu'nda oylamaya sunuldu.

Karar 164 ülkenin oyuyla kabul edildi. ABD kararın karşısında yer alan tek ülke olurken, Sırbistan, Estonya, Gürcistan, Litvanya, Moldova ve Ukrayna çekimser oy kullandı.

ABD karara neden karşı çıktı?

Reuters'ın aktardığı bilgilere göre Washington yönetimi, söz konusu girişimin yalnızca teknik bir haritacılık düzenlemesi olmadığını savundu.

ABD, kararın "ideolojik bir gündem" taşıdığını ve Birleşmiş Milletler'in uluslararası barış, refah ve ülkeler arasındaki ilişkiler gibi daha önemli küresel meselelerden uzaklaşmasına neden olabileceğini ileri sürdü.

"Haritayı Düzelt" kampanyası dikkat çekiyor

Kararın arkasındaki girişimlerden biri ise "Correct the Map" (Haritayı Düzelt) kampanyası.

Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, Afrika'nın Mercator projeksiyonunda olduğundan daha küçük gösterilmesinin yalnızca teknik bir problem olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savundu.

Kampanyayla birlikte Equal Earth projeksiyonunun özellikle okullarda, ders kitaplarında, medya kuruluşlarında ve dijital platformlarda daha fazla kullanılması amaçlanıyor.

Mercator tamamen kaldırılmayacak

BM Genel Kurulu'nda kabul edilen karar, Mercator projeksiyonunun dünya genelinde yasaklandığı anlamına gelmiyor.

Özellikle denizcilik gibi alanlarda Mercator projeksiyonunun teknik avantajları bulunmaya devam ediyor. Bu nedenle yeni yaklaşım, mevcut sistemi tamamen ortadan kaldırmak yerine kıtaların alanlarını daha doğru yansıtan alternatif projeksiyonların kullanımını teşvik ediyor.

Dünyanın şekli değil, haritadaki görünümü değişiyor

Alınan kararla Afrika'nın gerçek yüzölçümüne daha yakın gösterilmesi hedeflenirken, Avrupa, Kuzey Amerika ve Grönland'ın haritadaki göreli büyüklüğünün azalması bekleniyor.

Ancak bu durum Dünya üzerindeki hiçbir ülkenin veya kıtanın gerçek büyüklüğünü değiştirmiyor. Tartışmanın merkezinde, küresel yüzeyin iki boyutlu haritalarda nasıl gösterildiği yer alıyor.