2,5 milyon Suriyeli için Göç Bakanlığına ihtiyaç var!

Suriye'deki savaşla birlikte Türkiye'nin 4 yıldır yaşadığı dramatik sığınmacı akını Avrupa kapılarına dayanınca, Avrupa Birliği'nden farklı sesler, hatta tepkiler yükseldi. 2.5 milyona yakın sığınmacıya 5 yıla yakın süredir ev sahipliği yapan Türkiye'de Göçmen Bakanlığı'na ihtiyaç olduğu belirtiliyor.

Dünya genelinde 230 milyondan fazla göçmen bulunuyor. Birleşmiş Milletler (BM) istatistiklerine göre, bu göçmenlerin yaklaşık 60 milyonu 'mülteci' bulunuyor. Başka bir ifadeyle dünyadaki mülteci nüfusu Britanya nüfusu kadar.

Suriye'deki savaşla birlikte neredeyse 5 yıldır dramatik göç akınına uğrayan Türkiye ise 2015 verilerine göre en yüksek oranda sığınmacı barındıran ülke. İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana, dünyada en büyük göç hareketinin yaşandığı bir dönemde Türkiye 2.5 milyona yakın sığınmacıya ev sahipliği yapıyor. Şimdiye kadar 8.4 milyar dolar harcanan sığınmacılarla ilgili tüm verilerin sağlıklı bir şekilde paylaşılabilmesi için Türkiye'nin "Göçmen Bakanlığı" kurması gerektiği tartışılıyor.

İçişleri Bakanlığı bünyesinde 2014'te kurulan Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, düzensiz göçle ilgili önemli düzenleme ve tedbirlere imza atsa da, İngiltere, Almanya, Fransa, Avusturya, Lüksemburg, Hollanda gibi Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde "göç, iltica, uyum ve sınır koruma" bakanlıkları adı altında göçü irdeleyen, göçmenlerin uyumunu gözeten, vatandaşlık ve mülteci statüleriyle ilgilenen bakanlıklar ve alt birimler bulunuyor.

YÜZDE 400 ARTTI
1995-2007 yılları arasında yaklaşık 700 bin yasadışı göçmen Türkiye'ye gelirken, Suriye krizi nedeniyle 2014 ve 2015 yıllarında düzensiz göçte artış yüzde 400 seviyesine çıktı. 2014'te denizden kurtarılan göçmen sayısı 574 olayda 14 bin 961 kişi iken, 1 Ocak-15 Eylül 2015 arasında 1428 olayda toplam 53 bin 874 kişi kurtarıldı.
Türkiye'ye yönelik göç hareketleri bu kadar hareketliyken, özellikle 2005'te başlayan AB sürecinde çeşitli reformlar yapıldı. 2005'te Başbakanlık tarafından hazırlanan "İltica ve Göç Eylem Planı" yürürlüğe girdi. 2013'te Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu TBMM'den geçti ve 2014'te yürürlüğe girdi. 2014'te İçişleri Bakanlığı bünyesinde Göç İdaresi Genel Müdürlüğü kuruldu. Türkiye, uzun yıllardır göçmenler açısından bir geçiş ülkesi olmasına rağmen, Göç Bakanlığı kurulmamış olması tartışma konusu.

"BÖYLE BİR BAKANLIĞA İHTİYAÇ VAR"
Eski Birleşmiş Milletler (BM) Mülteciler Yüksek Komiserliği Sözcüsü, İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi Başkanı Metin Çorabatır, Türkiye'nin, coğrafi konumu itibarıyla, Suriye krizi olsun olmasın Doğu-Batı nüfus hareketlerinin geçiş ülkesi olduğuna dikkat çekti. "Türkiye'nin böyle bir bakanlığa olan ihtiyacı çoktan vardı" diyen Çorabatır, şunları söyledi:
"2008'de başlayan ve 2014'te yürürlüğe giren yasa ne yazık ki Suriye krizi yokmuş gibi hazırlandı. Bu yasada kitlesel göç ile ilgili tek bir madde var, o da yetkiyi Bakanlar Kurulu'na veriyor. Bunun dışında Suriye krizinin ardından birçok kurum bu alana yönlendirildi. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün yanı sıra AFAD ile Milli Eğitim, Sağlık, Aile, Çevre Bakanlıkları bu sürece dahil edildi. Başbakan Davutoğlu bu konuda kendisine başdanışman atadı. İlk önce Sayın Beşir Atalay, sonrasında Sayın Numan Kurtulmuş bu alanlarda yetkili oldu. Türkiye'nin en çok ihtiyacı olan şey çok iyi koordine edilmiş bir Göç Bakanlığı'dır. Türkiye, bu konuda yurtdışı modellerini inceliyor. İngiltere'deki Göç Bakanı modeline bakıldı. Burada Göç Bakanı yarı bakan gibi. İçişleri Bakanı'nın altında ve tüm Bakanlar Kurulu toplantılarına katılmıyor. Türkiye bu modele daha yakın."

"AİLE YA DA KALKINMA BAKANLIĞI YAPILANDIRILMALI"
Göçmen Bakanlığı kurulması konusunu ilk kez kendisinin gündeme getirdiğini söyleyen Hacettepe Üniversitesi Göç ve Siyaset Araştırmaları Merkezi Müdürü Doç. Dr. Murat Erdoğan, şunları söyledi:
"Türkiye'de 2.5 milyon Suriyeli sığınmacı var. Konu çok kapsamlı olduğu için merkezi yapılanmaya ihtiyaç var. O da bakanlıktır. Benim iki önerim var. Biri Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın; 'Aile ve Kadın' ile 'Sosyal Politikalar, Göç ve Uyum' şeklinde ikiye bölünmesi. İkinci önerim ise Kalkınma Bakanlığı'nın, Kalkınma ve Göç/Uyum Bakanlığı olarak yapılandırılması. Böylece sorun tepeden yönlendirilebilir. Sığınmacı kriziyle ilgilenen birçok kurum var. Başbakan Yardımcısı'nın da sorumluluğu var. Bu konuda bağımsız ve yeni bir Göç/Uyum Bakanlığı çok abartı olur. Bu bakanlık entegrasyon ve göç sorunları ile ilgilenir. Bunların içinde Kürtler, Aleviler gibi konular da olur. Mevcut yasa hazırlandığında Suriye krizi patlamadığından, çok yeni olmasına rağmen yetersiz kalıyor. O nedenle yeni bir yasal düzenleme mutlaka gündeme gelmeli."