18 Mart 2019 Pazartesi, 00:16

Arkadaşıma gönder
Favorilerime ekle
Bu yazıyı yazdır
Yazı boyutu
Murat Sağman

2018 yılında Türkiye ekonomisi büyüdü mü küçüldü mü?

Murat Sağman

murat@muratsagman.com

Bu hafta büyüme rakamları açıklandı. Basında farklı farklı hem büyüdük hem küçüldük haberleri çıktı. Aslına bakarsanız Türkiye ekonomisi 2018 son çeyrekte daraldı. 2018 yılı son çeyreğinde ekonomi geçen yılın aynı çeyreğine göre -%2.98 daralırken diğer tarafta yılın son çeyrek verisine göre ekonomi 2018 yılında +%2.6 büyüdü. Yani son çeyrekte küçüldü fakat yılın tamamında büyüdük. Büyüdük ama bu büyüme Türkiye ekonomisinin ihtiyacı olan büyüme değil. Türkiye'nin hesaplanan büyüme potansiyeli  %4,5 ise, bunun altında büyümeler aslında reel anlamda potansiyelin altında bir büyümeyi işaret ediyor.

2018 son çeyrek büyümesine detaylı bakarsak tüketim -%8.9, yatırımlar -%12.9, ithalat -%24.4 daralma kaydederken ihracat +%10.6 ve kamu harcamaları +%0.5 artış kaydetti. Böylece -%2.98 seviyesindeki küçülmenin alt bileşenlerinde tüketim -5.4 puan, yatırımlar -3.85 puan ve stoklar -2.2 puan büyümede aşağı, net dış ticaret +8.4 puan, kamu harcamaları +0.07 puan büyümede ağırlıklı olarak yukarı yönlü etki yarattı. Bunanla birlikte Türkiye ekonomisi 2018'in son çeyreğinde takvim ve mevsimsellikten arındırılmış çeyreklik büyüme ise %-2,4 ile iktisadi faaliyette ivme kaybının hızlandığına (2018 üçüncü çeyrek %-1,6) ve Türkiye ekonomisinin teknik resesyona girdiğine işaret etti. 

Özetle, Türkiye ekonomisi geçen yılın son çeyreğinde özel tüketim ve yatırımda görülen sert düzeltme ile %3,0 daraldı. Geçen yılın ikinci yarısında finansal piyasalarda görülen sert dalgalanmanın, enflasyondaki sert yükselişi yüzünden parasal sıkılaşmanın ile yüksek faizin olumsuz etkisini net olarak tüketim ve yatırımda gördük.  Ekonomide görülen daralmanın 2019 yılının ilk yarısında da devam etmesini bekliyorum. 2018'in ikinci yarısında olduğu gibi bu yılın ilk yarısında da büyümeyi iç tüketim ve yatırımların aşağı çekmesini tahmin ediyorum. Yılın ikinci yarısında ise baz etkisinin olumlu katkısı ve seçim yüzünden atılamayan rasyonel adımlarla birlikte ılımlı bir toparlanma ihtimalli mevcuttur.. 

Piyasalarda ve reel ekonomiye baktığımızda beklenti, ekonomideki daralmanın bir süre daha devam edeceği yönünde. Gerileyen ekonomiyle birlikte enflasyondaki yüksek seyir de sorunun çözümünü zorlaştıran bir iklim yaratıyor. Yani büyümedeki sıkıntıyı çözüp yeniden ekonomik aktiviteyi artıracağım derken enflasyonu yeniden sıçratma tehlikesi büyük. Ya da tersi  enflasyonu düşürmek için alınacak önlemlerin ekonomideki daralmayı daha da derinleştirme ihtimali yüksek.  Enflasyonu düşürmeden sağlıklı büyümeye geçmemiz çok zor olacak. Enflasyonu düşürmek de zaman alacak. Bununla birlikte bankalarda kredi musluklarını biraz gevşetecek kadar kaynak olsa bile talep zayıf kalabilir çünkü faizler gerçekten hala çok yüksek.

İşte bu gerçeklerden yola çıkarak, ekonomi camiasında genel beklenti ciddi bir kaynak gelmeden, güven artırıcı ciddi yapısal reformlar adımları atılmadan, ekonomideki yeni bir büyüme hihayesi yaratmak kolay olmayacak.

Hepinize iyi haftalar

Görüşmek üzere