Bursada Bugün Bursa haber bursa haberi bursa haberleri Bursa

23 Eylül 2020 Çarşamba, 07:39

Arkadaşıma gönder
Favorilerime ekle
Bu yazıyı yazdır
Yazı boyutu
Feridun Eyüpoğlu

Tüketici ekonomiden memnun mu?

Feridun Eyüpoğlu

feriduneyupoglu@bursadabugun.com

Tüketicinin bakışı ekonominin en hassas ayarlarından biridir.

Özellikle gelecek öngörüsü yapabilmek için tüketicinin ekonomik beklentileri çok önemli bir rehber niteliğindedir.

Bu nedenle TÜİK'in tüketici güven endeksi yakın takip altında olmalıdır.

Vatandaşa sorulan sorulara verilen yanıtlar mevcut duruma dair tüketicinin bakışını ortaya koyduğu gibi... Geleceğe dair de fikir veren bir özellik taşır TÜİK'in anketi.

Ama taze açıklanan eylül verileri geçmiş dönemlere göre çok daha dikkatle incelenmeyi hak ediyor!

Çünkü...

Öncelikle teknik bir değişikliğe gidildi anket yapısında ve endeks hesabında.

Yani artık farklı kriterlere göre tüketici güvenindeki değişimi ölçmeye başladı TÜİK!

Böylece yeni veriyi geçmiş değerlerle karşılaştırmak elma ve armut meselesi haline geldi..

Bir süre eski seriye göre de bir rakam açıklanacaktır. Trendleri görebilme adına.

Ama artık sistem farklı.

Peki ne değişti?

Dört ana anket sorusundan ikisi.

Gerekçe 2018 tarihli Avrupa Birliği Komisyonu kararı. Kararla gelen yöntem değişikliği AB'de Ocak 2019'dan bu yana uygulanıyor.

Ve TÜİK de bu yöntemi Eylül 2020 itibarıyla uygulamaya başladı.

AB'ye ayak uydurmak niye bu kadar geciktik diye bir soru takılıyor akla!

Anketten çıkarılan iki soru ise giderek sorunlu hale gelen alanları temsil ediyor.

Vatandaşa sorulan gelecek 12 aya ait işsiz sayısı beklentisine ilişkin soruyla, gelecek 12 aya ait tasarruf etme ihtimalini soran soru devre dışı bırakılmış durumda.

Her iki soruya özellikle korona döneminde verilebilecek pozitif bir yanıt yok. Durum daha da ağırlaşabilir bu alanlarda üstelik!

Yani güven endeksi üzerindeki aşağı yönlü baskı nispeten hafifletilmiş bu operasyonla.

Çıkarılan soruların yerine geçenler de kısmen aynı vazifeyi görmekte.

Artık vatandaşa geçen 12 aylık döneme göre mevcut dönemde hanenin maddi durumu sorulmakta. Ve gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi var mı yok mu diye bakılmakta.

Diğer yandan yapılan değişiklikle güven endeksinde tasarruf yerine harcama eğilimlerine daha fazla ağırlık verilmiş görünüyor.

Yani vatandaşın ekonomiye olan güveni daha ziyade harcama odaklı olarak ölçülecek bundan böyle...

Nispeten doğru bir yaklaşım olsa da değişikliğin zamanlamasının manidar olduğu aşikar!

Ayrıca gelecekteki iş durumunu bilmeden gelir beklentisi öngörmek pek kolay değil. Yani öngörü açısından bir eksiklik var.

Ve tüketici açısından ekonomiye güvenin sadece harcama odaklı olarak ölçülmesi de yetersiz bir yaklaşım.

Yukarı yönlü destek veren değişikliğe rağmen yeni endeksteki tırmanışı anlamlı bulmak da kolay değil!

Çünkü...

Kredi faizleriyle dövizin tırmanışa geçtiği eylül ayı, umutları parlatan değil törpüleyen bir manzara içeriyor.

Talebi daralırken rekor kıran dolara dönük vatandaşın duyarlılığı da hayli ön plana çıkmış vaziyette. Geçmiş dönem verileri dolarla tüketici güveni arasında ters korelasyon olduğunu da söylüyor.

Artan korona vakalarını da tabloya eklediğimizde güven endeksinin ağustosa göre 2,6 puan artışla 82 puana yükselmesi hayli ilginç.